( 818 ) 
6). Bij de gecombineerde werking van deze twee bacteriën kan de 
vezel geheel verdwijnen en een inikrokokkenslijm achterblijven; men 
krijgt dan een beeld ais in tig. 7. Naast amoeben en monaden worden 
verder ook andere kleine bacteriën aangetroffen ; van anaeroben, 
zooals de bacteriën der \vaterstof en methaangisting is geen sprake, 
want de werking geschiedt zoo aëroob mogelijk, ze kan bijvoor[)eeld 
zeer goed plaats vinden in fdtreerpapier, waarin aan beide zijden 
de lucht toetreedt. 
Bij overenting van de bruine vlekken op vooraf gesteriliseei-de 
papierschijven, waartnsschen MgNH^PO^ is gestrooid en die over- 
goten zijn met eene steriele oplossing van 0,057n K^HPO^ in dnin- 
^vater, blijft het verschijnsel constant. Bij enting in de bovenbeschreven 
cellulosepap, wordt eene cnltuiir verkregen, die herinnert aan de cnl- 
tnren, die daarin rechtstreeks nit grachtmodder of grond worden 
waargenomen, alleen treden nu daarin geen spirilien op, daar deze 
in de aerobecultimr op de papierschijven niet tot ontwikkeling zijn 
gekomen, omdat zij mikro-aerophiel zijn. Omgekeerd konden ook 
somtijds nit de culturen in papierpap briüne vlekken op papier 
schijven verkregen worden, zoodat de aantasting der cellulose in 
beide gevallen door dezelfde mikrobe kan plaats hebben. Daar ik 
echter ook enkele malen kleuriooze vlekken op de schijven waarnam, 
veroorzaakt door een grooter, slijmafscheidend staafje en ook de 
papierpapcultnren vaak zeer weinig gekleurd zijn, moet men aan- 
nemen, dat meerdere mikroben de cellulose aëroob kunnen aantasten, 
maar daaronder is de bruine pigment bacterie {B. fermgineus) de 
meest voorkomende. 
Bij het gebruik van zeewater werden soortgelijke bruine vlekken 
waargenomen, die bij enting o}) papier zonder NaCl geene aan- 
tasting gaven, waaruit volgt, dat wij hier met eene voor de zee 
specifieke bacterie te maken hadden. 
Ik heb meerdere proeven op verschillende cultuurgronden genomen 
om de zeer interessante bruine pigment-bacterie, die de cellulose aan- 
tast, te isoleeren, waartoe ik vooral werd aangespoord door de waar- 
neming, dat het ruwe bacteriënmengsel, zooals het op verschillende 
voedingsbodems opkomt, dikwijls bij het uitstrijken op papier opnieuw 
de bruine vlekken voortbracht, zoodat op deze bodems blijkbaar de 
betrokken bacterie le^"end Avas gebleven. Toch ben ik er ook in dit 
geval niet in geslaagd eene soort te isoleeren, die alleen of in com- 
binatie met andere bacteriën de bruine vlekken op het papier kon 
veroorzaken. Wel kon ik uit die A’lekken steeds een bruine en een 
gele soort isoleeren, en meestal Avaren deze daarin in groot aantal 
aanwezig, maar eene aantasting der cellulose met reinculturen kon. 
