( 27  ) 
Natuurkunde.  — De  Heer  Lorentz  biedt  eeiie  mededeeling  aan 
van  den  Heer  F.  M.  Jaeger,  getiteld:  „Onderzoeldngen  over 
het  thermisch  en  elektrisch  geleidingsvermogen  van  gekristal- 
liseerde geleiders”.  (1®  Mededeeling). 
(Mede  aangeboden  door  den  Heer  P.  Zeeman). 
§ 1.  In  de  laatste  jaren  is  van  verschillende  zijden  beproefd,  om 
langs  theoretischen  weg  een  numeriek  verband  op  te  sporen  tusschen 
de  verschijnselen  der  thermische  en  elektrische  geleidbaarheid  van 
metallieke  geleiders,  en  wel  met  behulp  der  meer  en  meer  veld- 
winnende theorie  der  elektronenbeweging. 
Zoo  achtereenvolgens  in  1900  door  P.  Drüde  ^),  J.  J.  Thomson'^) 
en  E.  Riecke  ’),  en  in  het  afgeloopen  jaar  door  H.  A.  Lorentz 
Een  der  merkwaardige  resultaten  van  deze  onderzoekingen  is  dit, 
dat  genoemde  theorie  tusschen  het  electrisch  en  thermisch  geleiding sver- 
mogen  van  alle  metalen,  onafhankelijk  van  hunne  bijzondere  chemische 
geaardheid,  eene  konstante,  en  met  de  absolute  temperatuur  recht 
evenredige  verhouding  heeft  doen  kennen. 
Onder  aanname,  dat  zich  de  elektronen  in  zulk  een  metaal  vrij 
kunnen  bewegen,  met  eene  van  de  temperatuur  afhankelijke  snelheid, 
zooals  zulks  in  ideale  gassen  met  de  molekulen  plaats  heeft,  en 
voorts  onder  aanname,  dat  deze  elektronen  alleen  tegen  de  veel 
zwaardere  metaal-atomen  botsen,  zoodat  m.  a.  w.  hunne  onderlinge 
kollisie  verwaarloosd  wordt,  terwijl  beide  soorten  van  deeltjes  als 
volkomen  veerki-achtige  bollen  beschouwd  worden,  — laat  zich  inder- 
daad de  verhouding  van  het  thermisch  geleidingsvermogen  X tot  het 
elektrisch  geleidingsvermogen  o,  als  eene  met  de  absolute  temperatuur 
T evenredige  konstante  voorstellen. 
Slechts  in  de  absolute  waarde  van  ’t  verhoudingsgetal  gaan  de 
theorieën  van  Dkude  en  Lorentz  uiteen;  volgens  Drüde  toch  zal: 
In  deze  uit- 
drukkingen hebben  o en  T de  boven  aangegeven  beteekenis, 
terwijl  « eene  konstante  is,  en  ^de-elektrische  lading  van  het  elektron 
voorstelt. 
1)  P.  Drude,  Ann.  Phys.  (1900).  1.  566;  3.  369. 
J.  J.  Thomson,  Rapport  du  Gongrès  de  physique  Paris  (1900).  3.  138. 
®)  E.  Riecke,  Ann.  Phys.  Cheni.  (1898).  66.  353,  545,  1199;  Ann.  Phys.  (1900). 
2.  835. 
D H.  A.  Lorentz,  Verslagen  Kon.  Akad.  v.  Wet.  Amst.  (1904—1905).  p.  493, 
565,  710. 
