( 105  ) 
difference  of  Chemical  constitution”  ^).  Onder  deze  feiten  is  b.v.  een 
van  de  belangrijkste  deze,  dat  de  verschillende  Plejadensterren,  die 
in  helderheid,  en  door  den  gelijken  afstand  dus  ook  in  werkelijke 
grootte,  zeer  uiteenloopen,  toch  allen  precies  hetzelfde  spectrum  hebben. 
De  hier  gevonden  uitkomst  is  een  bevestiging  van  zijn  onderstelling. 
Men  kan  geneigd  zijn,  eenig  verband  te  zoeken  tusschen  deze 
K en  M-sterren,  en  de  c-sterren,  die  volgens  Hertzspküng  ook  een 
veel  grooter  lichtkracht,  dus  óf  geringer  dichtheid  óf  grooter  massa 
hebben,  dan  de  o\  ereenkomstige  a-sterren ; temeer  daar  deze  c-sterren 
niet  verder  dan  klasse  XIII  reiken.  Toch  schijnt  ons  dit  onwaar- 
schijnlijk ; de  K-sterren  zijn  talrijk,  vormen  20  “/o  sterren, 
terwijl  de  c-sterren  zeldzaam  zijn.  Bovendien  is  het  spectrum  van 
alle  K-sterren  in  de  relative  intensiteit  van  de  metaallijnen  volkomen 
identiek  met  de  a-sterren  van  vorige  klassen,  zooals  de  zon  en  Capella. 
Voorloopig  moet  dus  onbeslist  blijven,  in  welke  andere  spectra  wij 
andere  levensphasen  van  de  K,  en  in  welke  van  de  c-sterren  moeten 
zoeken.  De  c-sterren  liggen  op  een  paar  na  alle  in  of  vlak  bij  den 
melkweg:  een  eigenschap,  die  zij  met  de  Wolf-Rayetsterren  en  ook 
met  het  type  van  Secchi  (Vogel  IIIó)  gemeen  hebben,  met  welke 
zij  echter  in  spectrum  geen  uit  gemeenschappelijke  lijnen  blijkende 
verwantschap  hebben. 
§ 7.  Men  kan  nog  trachten,  de  hier  gevonden  gesteldheid  der 
Arcturus-  en  der  3*^®  type  sterren  door  andere  gegevens  op  de  proef  te 
stellen,  met  name  door  die,  welke  de  dubbelsterren  ons  verschatfen. 
De  optische  dubbelsterren  kunnen  echter  omtrent  de  massa  der  sterren 
op  zich  zelf  niets  leeren,  gelijk  uit  de  volgende  overweging  blijkt 
(o.a.  ook  in  Newcomb  ,,De  Sterren”  te  vinden).  Denkt  men  een 
dubbelster  w-keer  zoo  dichtbij  geplaatst,  terwijl  alle  afmetingen  w-keer 
zoo  klein  worden,  doch-  dichtheid  en  uitstralingsvermogen  dezelfde 
blijven.  Dan  neemt  de  massa  in  de  verhouding  n’'  af,  de  baanafmeting 
a in  de  verhouding  n,  dus  de  omloopstijd  blijft  gelijk ; de  lichtkracht 
wordt  Tz’-keer  zoo  klein,  dus  de  schijnbare  helderheid  blijft  gelijk 
evenals  de  schijnbare  afmetingen  van  de  loopbaan,  m.  a.  w,  zij  schijnt 
ons  volkomen  identiek  met  vroeger.  De  massa  is  dus  niet  onafhan- 
kelijk van  den  afstand  te  vinden.  Noemt  men  a de  angulaire  halve 
groote  as,  P de  omloopstijd,  ö de  dichtheid,  ^ het  lichtuitstralend 
vermogen,  jt  de  parallaxe  en  q den  straal  van  het  sterlichaam,  dan  is 
^ ^ massa  M is  een  getallenconstante  X de  schijnbare 
b Stars  of  tlie  first  and  second  types  of  spectrum,  blz.  150. 
