( 106  ) 
helderheid  H een  constante  X Elimineert  men  hieruit  parallaxe 
en  straal,  dan  wordt 
Uit  de  bekende  grootheden,  baanelementen  en  helderheid  vindt 
men  dus  een  betrekking  tusschen  de  physische  grootheden  dichtheid 
en  uitstralingsvermogen,  onafhankelijk  van  de  mathematische  dimensies. 
Deze  betrekking  is  reeds  herhaaldelijk  afgeleid.  Maunder  geeft  in 
het  straks  geciteerde  stuk  waarden  voor  de  dichtheid  d = c 
in  de  onderstelling  van  gelijke  1;  hij  vond  voor  de  Siriussterren 
(1ste  tjpe)  0,0211,  voor  de  zonnesterren  (alle  van ’t  type)  0,3026, 
dus  14  keer  zoo  groot  gemiddeld;  evengoed  kan  men  zeggen,  dat 
bij  gelijke  dichtheid  het  stralingsvermogen  der  Siriussterren  6 keer 
zoo  groot  is;  de  juiste  uitdrukking  zou  zijn,  dat  het  quotiënt  1*/^^ 
bij  de  Siriussterren  200  keer  zoo  groot  is  als  bij  de  zonnesterren. 
In  anderen  vorm  is  dezelfde  berekening  door  Hertzsprüng  uitgevoerd, 
met  behulp  van  Aitken’s  lijst  van  dubbelster-elementen  ^).  Hij  zet 
deze  uitdrukking  met  behulp  van  — 1,hlogH=m  om  in  grootte- 
klassen ; stelt  men  in  den  logarithmische  vorm 
3 log  II  4:  log  P — 6 log  a ~ const.  S log  k — 2 log  é 
m — log  P h log  « = 
dan  is  mr  = const.  — 2,5  log  X -j-  Ya  log  ff- 
Groepeert  men  de  waarden  van  naar  het  spectrum  volgens  den 
Draper  Catalogue  (voor  de  Zuidelijke  sterren  naar  Cannon;  « Centauri 
werd  naar  de  helderste  componente  G genomen),  dan  vindt  men  als 
middelwaarden 
Klasse  A — 2.92  (9  sterren  — 4.60  tot  — 1.09) 
„ F —1.32(19  „ —3.61  „ +0.14) 
„ G en  E — 0.49(11  „ —1.60  „ +1,28) 
De  3 sterren  van  het  type  K (met  H)  geven  — 4.88  (y-Leonis), 
— 1.05  en  +0,87,  dus  zoo  sterk  uiteenloopend,  dat  er  geen  resultaat 
van  waarde  uit  te  halen  is.  Op  de  buitengewoon  hooge  waarde  voor 
xyd^  die  y Leonis  geeft,  is  reeds  meermalen  met  verwondering  de 
aandacht  gevestigd.  Terwijl  bij  de  andere  klassen  de  uitersten  van 
nir  bij  een  grooter  aantal  sterren  3.5  grkl.  uiteenloopen,  wijkt  y Leonis 
bijna  5 klassen  van  het  midden  der  beide  anderen  af,  d.  w.  z.  dat 
haar  lichtuitstralend  vermogen  honderd  keer  zoo  groot,  of  haar 
dichtheid  duizendmaal  zoo  klein  is,  als  bij  deze  andere.  Voor  de 
1)  Lick  Observatory  Bulletin  Nr.  84. 
