( i09  ) 
Natuurkunde.  — De  Heer  H.  Kamerlingh  Onnes  biedt  aan: 
Mededeeling  N“,  94/  nit  het  Natuurkundig  Laboratorium  te 
Leiden  : „Metlwclen  en  hulpmiddekn  in  gebridk  hij  hei  cryogeen 
lahoratorium.  X.  Over  het  verkrijgen  van  baden  van  stand- 
vastige en  gelijkmatige  temperatuur  met  behulp  van  vloeibare 
waterstof. 
(Aangeboden  in  de  zitting  van  28  Mei  1906). 
§ 1.  Inleiding.  Reeds  aan  het  slot  van  Med.  N“.  14  van  Dec.  ’94, 
over  de  uitkomsten,  die  ik  verkregen  had  door  bij  de  cascade 
methode  regeneratoren  toe  te  passen,  in  ’t  bijzonder  over  het  ver- 
krijgen van  een  permanent  bad  van  vloeibare  zuurstof  ten  dienste 
van  metingen  bij  de  laagste  toenmaals  waargenomen  temperaturen, 
sprak  ik  de  hoop  uit  ook  een  dergelijken  cyclus,  als  voor  de 
zuurstof  was  ingericht,  met  waterstof  tot  stand  te  kunnen  brengen. 
Een  eenvoudige  voortzetting  van  de  cascademethode  kon  dit  niet  zijn. 
Men  kan  met  behulp  van  vloeibare  zuurstof  of  stikstof,  ook  wanneer 
zij  in  het  luchtledige  verdampen,  de  kritische  temperatuur  van  water- 
stof niet  bereiken ; om  deze  vloeibaar  te  maken  moest  dus  partij 
getrokken  worden  van  afkoeling  door  adiabatische  uitzetting. 
Tn  Med.  N°.  23  van  Jan.  ’96  deed  ik  eenige  mededeelingen  omtrent 
hetgeen  over  het  vloeibaar  maken  van  waterstof  langs  dezen  weg 
kon  worden  afgeleid  uit  de  wet  der  overeenstemmende  toestanden 
van  VAN  DER  Waals.  Het  was  mij  gebleken  dat  een  toestel  voor  het 
vloeibaar  maken  van  waterstof  uitgaande  van  — 210°  ongeveer  kon 
worden  geconstrueerd  naar  het  model  van  een  toestel,  die  geschikt 
mocht  worden  bevonden  om  zuurstof  uitgaande  van  de  gewone 
temperaturen  en  zonder  verdere  afkoelingsmiddelen  vloeibaar  te  maken. 
Mijne  pogingen  om  een  toestel  voor  isen tropische  afkoeling  te  ver- 
krijgen door  de  af-  en  toevoerbuis  van  een  met  samengeperst  gas 
te  voeden  kleinen  expansiemotor,  tot  een  regenerator  te  vereenigen 
waren  echter  mislukt.  Derhalve  vestigde  ik  verder  mijn  aandacht  op 
de  juist  toen  (1896)  bekend  geworden  toepassing  van  het  Joule- 
KELViN-proces  (Linde’s  toestel  voor  het  vloeibaar  maken  van  lucht, 
en  Dewar’s  sproeistraal  van  Avaterstof  voor  ’t  bevriezen  van  zuurstof). 
Terwijl  Linde’s  proces,  omdat  deze  er  in  geslaagd  was  met  zijn 
toestel  vloeibare  lucht  statisch  te  verkrijgen,  het  meest  beloofde,  was 
het  toch  duidelijk,  dat  van  deze  methode  alleen  het  beginsel  kon 
worden  gevolgd.  Aan  het  afkoelen  van  een  toestel  van  de  afmetingen 
van  den  eerste  van  Linde  (gewicht  1 300  K.G.)  met  behulp  van  vloei- 
bare lucht  (zuurstof),  die  in  ’t  luchtledige  moest  verdampen,  kon  niet 
worden  gedacht.  En  dit  moest  toch  volgens  het  bovenstaande  het 
uitgangspunt  zijn. 
