( 110  ) 
Veeleer  lag  het  voor  de  hand,  door  de  in  een  vacuumglas  geborgen 
spiraal,  die  Devvar  voor  zijn  sproeistraal  van  waterstof  ter  bevriezing 
van  zuurstof  gebruikte,  te  vergrooten,  een  toestel  te  verkrijgen,  met 
welken  men  lucht  kon  vloeibaar  maken,  en  die  dan  ook  weer  kon  dienen 
als  voorbeeld  voor  een  toestel  om  de  waterstof  vloeibaar  te  maken.  Inder- 
daad is  het  een  inrichting  van  dezen  aard  geweest,  met  welke  Dewar  in 
1898  voor  het  eerst  waterstof  statisch  vloeibaar  maakte.  Omtrent  de 
toestellen,  die  Dewar  blijkbaar  in  staat  stellen  groote  hoeveelheden 
vloeibare  waterstof  te  verzamelen,  is  mij  verder  echter  niets  bekend 
geworden. 
Bij  de  inrichting  der  Leidsche  circulatie  van  waterstof  is  uit- 
gegaan van  Dewar’s  denkbeeld  om  de  regeneratorspiraal  in  een 
vacuumglas  te  plaatsen  (1896),  en  wat  de  regeneratorspiraal  zelve 
betreft,  Hampson’s  toestel  voor  het  vloeibaar  maken  van  lucht  (1896) 
gevolgd,  omdat  het  gebleken  is,  dat  de  verhoudingen  van  deze  spiraal 
bijzonder  gunstig  gekozen  zijn  en  zij  door  geringe  afmetingen  en 
gering  gewicht  bij  uitstek  geschikt  is  om  volgens  de  boven  aan- 
gehaalde stelling  als  model  te  dienen  voor  een  regeneratorspiraal 
om  waterstof  van  ongeveer  — 205°  bij  ontspanning  van  hooger  tot 
gewonen  druk  vloeibaar  te  maken.  Volgens  dit  model  hebben  ook 
de  andere  natuurkundigen,  die  zich  na  Dewar  met  vloeibare  water- 
stof hebben  beziggehouden,  — Travers  1900  en  1904,  Olszbwski 
1902,  1904  en  1905  (de  laatste  meer  om  met  geringe  hulpmiddelen 
en  vlug  kleine  hoeveelheden  te  verkrijgen)  — hunne  toestellen  gebouwd. 
De  Leidsche  waterstofliquefactor  voor  continu  gebruik  bevat  genoeg 
eigenaardigs  om  als  onafhankelijke  constructie  naast  de  toestellen 
van  Travers  en  Olszewski,  die  aan  de  eischen  der  Leidsche  metingen 
niet  zouden  kunnen  voldoen,  eene  zelfstandige  plaats  in  te  nemen. 
Trouwens  de  stelling,  volgens  welke  deze  toestel  gebouwd  is  en  uit 
welke  volgt,  dat  de  regeneratorspiraal  gevoed  met  waterstof  afgekoeld 
door  vloeibare  zuurstof  (lucht),  die  onder  een  aangegeven  lagen  druk 
verdampt,  tot  het  doel  moet  voeren,  is  door  mij  het  eerst  uitgesproken. 
Wat  het  tot  stand  brengen  betreft  van  een  circulatie  om  een  bad 
van  vloeibare  waterstof  te  onderhouden,  dit  vraagstuk,  — van  hetwelk 
de  inrichting  van  den  liquefactor  voor  continu  gebruik  (die,  met 
stikstof  op  de  proef  gesteld,  werkelijk  bleek  te  voldoen)  slechts  een 
deel  was,  — is  nog  niet  door  anderen  behandeld. 
Dat  de  oplossing  ook  te  Leiden  lang  op  zich  deed  wachten  is  bij  de 
hooge  eischen,  die  ik  aan  dezen  cyclus  meende  te  moeten  stellen,  niet  te 
verwonderen.  Ik  achtte  het  toch  met  het  oog  op  de  te  verrichten 
metingen  noodig  om  in  den  onder  VIII  dezer  Mededeelingen  van  Metho- 
den en  Hulpmiddelen  van  het  Cryogeen  Laboratorium  beschreven 
