( 155  ) 
door  een  nieuwe  vervangen.  Bij  deze  was  de  evacueering  beter  ge- 
slaagd. Dit  gaf  een  groote  besparing  in  ’t  verbruik  van  vloeibaar 
gas.  Bij  de  meting  met  vloeibare  zuurstof  was  bij  de  eerste  V-j ^ liter 
per  uur  noodig  terwijl  bij  de  tweede  ^ liter  gebruikt  werd.  Van 
NjO  was  bij  de  eerste  slechts  ^|^  liter  per  V|^  uur  verbruikt. 
Het  bad  werd,  om  onregelmatigheden  in  de  gemiddelde  tempera- 
tuur zooveel  mogelijk  te  voorkomen,  zoo  hoog  mogelijk  gevuld,  terwijl 
voortdurend  droge  lucht  tegen  de  uitstekende  punten, werd  geblazen. 
Deze  bleven  juist  vrij  van  ijs.  Bij  twee  opzettelijk  veroorzaakte 
uiterste  gevallen  — het  bad  met  zuurstof  zoo  hoog  raogelijk  gevuld 
en-  de  punten  met  ijs  bedekt,  en  ’t  bad  zoodanig,  dat  de  drijver  op 
zijn  laagst  stond,  d.  i.  ongeveer  2 cM.  beneden  den  rand,  en  de  punten 
geheel  vrij  van  ijs  ■ — bedroeg  het  verschil  in  gemiddelde  tempera- 
tuur der  uiteinden  10°,  overeenkomende  met  4 micron  lengteverschil. 
Het  grootste  verschil,  dat  bij  de  waarnemingen  is  voorgekomen,  is 
zeker  kleiner  geweest  en  de  geheele  onzekerheid  in 
lengte  uit  dien  hoofde  kan  niet  meer  dan  2 micron 
geweest  zijn. 
Bij  de  benedenuiteinden  is  ’t  verschil  nog  kleiner. 
Dit  alles  geldt  voor  zuurstof,  in  stikstofoxydule  zijn 
dergelijke  veranderingen  in  temperatuur-verdeeling  geheel 
te  verwaarloozen. 
Bij  enkele  metingen  werd  waargenomen,  dat  de  lengte 
der  staven  wanneer  zij  na  afkoeling  teruggekeerd  waren 
tot  de  gewone  temperatuur  eerst  grooter  was  dan  de 
oorspronkelijke,  doch  na  twee  dagen  terugkeerde  tot  die 
waarde. 
De  oorzaak  dier  afwijkingen  is  niet  opgehelderd, 
In  een  geval,  toen  een  bijzonder  groote  afwijking  gecon- 
stateerd werd,  die  niet  geheel  tot  nul  terug  liep,  bleek 
bij  het  afwikkelen  der  punten,  dat  in  het  glas  een 
scheurtje  gekomen  was. 
Om  na  te  gaan  of  hier  een  thermische  nawerking 
in  het  spel  was  werd  een  thermometerbol  (zie  figuur  1) 
met  fijne  capillair  met  kwik  gevuld.  De  stand  van  ’t 
kwik  werd  eerst  bij  kamertemperatuur  in  een  waterbad, 
in  een  vacuumglas,  met  een  nauwkeurige  thermometer 
vergeleken.  Daarna  werd  de  toestel  omgekeerd  zoodat 
al  ’t  kwik  naar  ’t  andere  reservoir  B liep,  in  dezen 
stand  gedurende  3 uur  in  vloeibare  lucht  afgekoeld 
en  vervolgens  weer  op  kamertemperatuur  gebracht  en 
omgedraaid  en  weder  in  ’t  waterbad  gebracht.  De 
Ftg.  1. 
