( 166  ) 
Natuurkunde.  — De  Heer  Kamerlingh  Onnes  biedt  caan  Med. 
N“.  95^  uit  het  Natuurkundig  Laboratorium  te  Leiden  : 
H.  Kamerlingh  Onnes  en  J.  Clay:  „Over  het  meten  van  zeer 
lage  temperaturen.  XTI.  Vergelijking  van  den  platinaweerstands- 
therniometer  met  den  goudiveerstandstliermometer. 
§ 1.  Inleiding.  Uit  het  onderzoek  van  Med.  N“.  93  Juni  ’04  VIII 
werd  afgeleid,  dat  als  metaal  voor  weerstandsthermometers  bij  lage 
temperaturen  goud  boven  platina  te  verkiezen  zou  zijn,  wegens  het 
verloop  van  de  kromme,  die  ’t  verband  aangeeft  van  den  weerstand 
met  de  temperatuur. 
Zuiver  goud  schijnt  ook  daarom  nog  beter  geschikt  omdat  aan 
het  bereiken  van  den  uitersten  graad  van  zuiverheid  bij  dit  metaal 
wegens  de  beteekenis  er  van  als  muntmateriaal  de  uiterste  zorg  wordt 
besteed  en  het  gehalte  aan  bijmengsels  bij  niet  geheel  zuiver  goud 
zeer  juist  gevonden  kan  worden.  Een  voortzetting  tot  lage  tempera- 
turen van  de  metingen  \ ermeld  in  Med.  N“.  93  VIII,  — waarvan  een 
herhaling  noodig  was,  omdat,  al  was  ook  de  bruikbaarheid  der  methode 
door  het  zooeven  genoemde  onderzoek  van  Meilink  gebleken,  voor 
den  weerstand  voor  en  na  de  blootstelling  van  den  draad  bij  lage 
temperaturen  niet  dezelfde  waarde  werd  gevonden,  — kreeg  door 
deze  beteekenis,  aan  het  goud  gehecht,  eene  bijzondere  waarde. 
Het  Imigpunt  van  den  weerstand  als  functie  van  de  temperatuur 
moet,  zooals  uit  het  \-olgende  zal  blijken,  bij  goud  veel  lager  liggen 
dan  bij  platina.  Onze  gunstige  meening  omtrent  het  goud  als  thermo- 
metrische  stof  werd  bevestigd  wat  betreft  temperaturen  tot  iets  beneden 
— 217°.  Wat  de  lagere  temperaturen  betreft  staat  deze  nog  volstrekt  niet 
vast.  Een  minimum  van  iveerstand  schijnt  bij — 259°  niet  meer  ver  af. 
§ 2.  De  toestellen  en  de  metingen.  Omtrent  de  metingen  is  niet 
anders  op  te  merken,  dan  dat  zij  geheel  geschieden  volgens  de  in 
Med.  N".  93  uitgewerkte  methoden. 
Het  zuivere  goud  ontvingen  wij  door  de  vriendelijke  zorg  van 
Dr.  C.  Hoitsema.  Het  werd  door  Heraeus  tot  draad  van  0,1  mM. 
diameter  getrokken. 
De  gouddraad  werd  op  2 cylinders  gewonden,  had  een  lengte  van 
ongeveer  18  M.  en  de  weerstand  bij  0°  was  51,915  Ohm.  De  tem- 
peraturen werden  verkregen  in  den  crjostaat  van  Med.  N°.  94^  als 
Med.  95c. 
De  temperatuurbepalingen  zijn  geschied  met  behulp  van  den  weer- 
stand van  den  platinadraad  van  Med.  95^.  De  bepalingen  van  ’t  nul- 
punt voor  en  na  de  metingen  bij  lage  temperaturen  kwamen  geheel 
