( 181  ) 
wachters,  in  het  gunstigste  gedeelte  van  1 908,  eene  vooruitberekening 
te  maken  en  daardoor  hare  Avaarneining  te  verlichten.  De  vroegere 
methode  toch,  om  de  loopbanen  der  wachters  te  bepalen  door  de 
herhaalde  meting  van  hunne  afstanden  van,  en  van  hunne  richtingen 
met  betrekking  tot  de  planeet,  is  vervangen  door  het  meten,  (^liefst 
met  een  heliometer)  der  afstanden  en  richtingen  van  de  wachters 
onderling  (6).  De  omloopstijden  der  wachters  kan  men,  voor  waar- 
nemingen, die  een  niet  te  lang  tijdvak  omvatten,  als  nauwkeurig 
bekend  onderstellen  en  dan  biedt  elke  loopbaan  voor  een  bepaald 
tijdvak  zes  onbekenden  aan,  indien  men  althans  geen  gebruik  maakt 
van  de  derde  wet  van  Keppler,  en  dus  van  eiken  wachter  de  groote 
as  der  loopbaan  als  onbekende  invoert.  Meet  men  afstand  en  rich- 
ting tusschen  planeet  en  wachter,  zooals  Bessel  te  Koningsbergen  in 
1834 — 39  en  Schur  te  Göttingen  in  1874 — 80  gedaan  hebben,  dan 
verkrijgt  men  twee  vergelijkingen  tusschen  zes  onbekenden;  meet 
men  echter  afstand  en  richting  tusschen  twee  wachters  onderlinge 
dan  is  het  aantal  onbekenden  in  deze  vergelijkingen  dubbel  zoo 
groot,  dus  =12.  En  worden  alle  combinaties  twee  aan  twee  geno- 
men, zooals  Gill  en  Finlay  aan  het  Kaap-Observatorium  gedaan 
hebben,  dan  verkrijgt  men  in  het  geheel  een  groot  aantal  vergelij- 
kingen met  24  onbekenden,  die  dan  door  de  methode  der  kleinste 
vierkanten  behooren  opgelost  te  worden.  Voegt  men  er  nu  de  massa’s 
der  wachters  bij,  die  niet  anders  kunnen  gevonden  worden,  dan  uit 
de  storingen,  die  de  eene  wachter  in  de  beweging  der  andere  wach- 
ters veroorzaakt,  alsmede  de  afplatting  van  Jupiter,  die  door  den 
achteruitgang  der  knoopenlijnen  op  de  vaste  vlakken  bepaald  wordt, 
dan  wordt  het  aantal  onbekenden  op  29  gebracht  (7). 
De  overweging  nu,  dat  eene  waarneming  van  eene  bedekking, 
zelfs  van  eene  conjunctie  zonder  bedekking,  door  iedereen  verricht 
kan  worden,  die  over  een  kijker  van  voldoende  grootte  beschikt,  en 
dat  zulk  eene  waarneming  even  goed  twee  vergelijkingen  tusschen 
de  onbekenden  oplevert,  (indien  ten  minste,  bij  eene  niet-centrale 
bedekking  of  enkelen  voorbijgang,  het  verschil  in  breedte,  met  een 
dradenmikrometer  uitgemeten  wordt),  heeft  mij  aanleiding  gegeven, 
voor  het  gunstigste  gedeelte  van  1908  de  tijden  dier  conjuncties  vooruit 
te  berekenen.  Blijkt  het  door  de  ondervinding,  dat  deze  voorbereidende 
arbeid  goede  resultaten  oplevert,  dan  zou  eene  voortzetting  er  van 
bij  een  volgend  gunstig  tijdvak,  b.v.  1914,  overweging  verdienen. 
Voor  het  oogenblik  dat  het  gemiddelde  vaste  vlak,  door  het  middel- 
punt der  aarde  gaat,  vind  ik,  zie  Aant.  5,  8 Juli  1908  te  19'b6 
Midd.  Tijd  te  Green wich. 
