( 588  ) 
echter  de  ballontocliten,  zoowel  met  personen  als  alleen  met  registreè- 
rende  instrumenten,  zeer  in  aantal  toegenomen  en  is  onze  kennis 
van  de  temperatiuirsverdeeling  in  de  atmospheer  juister  en  uit- 
gebreider  geworden.  Ik  wensch  na  te  gaan  of  uit  de  verkregen 
gegevens  eene  betere  refractietheorie  is  af  te  leiden,  of  wel  de  uit- 
komsten der  reeds  bestaande  theorieën  zijn  te  verbeteren. 
2.  De  werken  waaruit  ik  de  temperatuur  op  verschillende  hoogten 
in  onze  atmospheer  heb  afgeleid  zijn; 
Ergebnisse  der  Arbeiten  am  aëronautischen  Observatorium  Tegel 
1900—1902,  Band  I,  II  en  III. 
Travaux  de  la  station  h’ranco-scandinave  de  sondages  aëriens  a 
Halde  par  Teisserenc  de  Bord.  1902 — 1903. 
Veröffentlichungen  der  internationalen  Kommission  für  wissenschaft- 
lichen  Luftschiffahrt. 
Van  dit  laatste  werk  heb  ik  alleen  gebruikt  de  Avaarnemingen 
van  December  1900  tot  het  eind  van  1903. 
Ik  Avensclite  de  temperatuursverdeeling  tot  in  de  hoogste  deelen 
van  de  atmospheer  te  kennen,  en  heb  daarom  in  mijn  onderzoek 
alleen  opgenomen  de  ballontochten  bij  Avelke  eene  hoogte  van  minstens 
5000  meters  bereikt  was;  verder  heb  ik,  zooals  Hergesell  aanraadt, 
alleen  de  temperaturen  gebruikt  die  bij  stijging  zijn  waargenomen, 
daar  bij  daling  te  veel  kans  bestaat  dat  waterdamp  op  de  toestellen 
neerslaat. 
Het  is  duidelijk,  dat  men  ter  bepaling  van  de  straalbreking,  die 
bij  de  herleiding  van  de  uitkomsten  der  sterrekundige  Avaarnemingen 
moet  Avorden  aangebracht,  de  temperatuursverandering  in  de  opvol- 
gende luchtlagen  vooral  bij  helder  weder  moet  kennen.  De  tempera- 
turen zullen  toch,  vooral  in  de  dicht  bij  de  aarde  gelegen  lagen,  bij 
helder  en  bij  betrokken  Aveder  niet  dezelfde  zijn,  daar  dc  uitstraling 
van  den  grond  bij  helder  weder  de  temperatuur  van  die  luchtlagen 
zal  doen  dalen  en  eene  abnormale  temperatuursverdeeling  zal  doen 
ontstaan.  Hierdoor  kan  zelfs  in  de  onderste  lagen  de  temperatuur 
met  de  hoogte  rijzen  in  plaats  van,  zooals  gewoonlijk,  te  dalen. 
Om  dezen  reden  heb  ik  de  ballontochten  in  tAvee  groepen  verdeeld 
1“  bij  beAvolkte  lucht,  2“  bij  heldere  of  Aveinig  beAVolkte  lucht. 
Bij  de  bewerking  der  Avaarnemingen  heb  ik  ondersteld  dat  bij 
eene  stijging  van  een  kilometer  de  temperatuur  evenredig  met  de 
hoogte  verandert,  en  zoo,  in  navolging  van  andere  schrijvers,  van 
kilometer  tot  kilometer  de  temperatuursverandering  bepaald.  Daartoe 
werden  uit  de  waarnemingen  gedurende  eiken  tocht  de  temperatuurs- 
b3palingen  uitgezócht  op  hoogten  die  zoo  na  mogelijk  met  een  vol 
