( 602  ) 
ünd  Litzendorff  B.  1905  p.  3459)  kan  ook  het  eenvoudigst  worden 
geïnterpreteerd  door  de  opeenvolging  der  reacties. 
C,  Jj  — ^ C + CJj (1) 
nC  a en  2 CJ,  ^ C,  J,  . . . . (2) 
II. 
De  metingen  van  Schenck  en  Buck  zijn  verricht  bij  het  kookpunt 
van  PBi’g.  Daar  dit  bij  172'’  ligt,  blijkt,  dat  door  het  oplosmiddel  een 
aanzienlijke  versnelling  op  de  omzetting  wordt  nitgeoefend ; daar 
zuivere  gele  phosplior  bij  200’  zoo  goed  als  onveranderd  blijft. 
Het  oplosmiddel  wérkt  dus  katalytisch;  een  nog  veel  krachtiger 
invloed  heeft  AlClg.  Brengen  wij  dit  met  gesmolten  phosphor  in 
geëvacueerde  buizen  samen,  dan  heeft  de  omzetting  reeds  beneden 
100’  plaats. 
De  katalysator  bedekt  zich  direct  met  een  laag  licht  roode  phosphor, 
die  vrij  moeilijk  door  schudden  te  verwijderen  is,  zoodat  men  van 
tijd  tot  tijd  een  nieuwe  hoeveelheid  AlCl,  moet  toevoegen.  Veel 
gelijkmatiger  is  de  inwerking  wanneer  men  benzol  (en  vooral  PCI3) 
als  oplosmiddel  toevoegt.  Bij  het  kookpunt  daarvan  is  de  omzet- 
ting na  enkele  uren  (resp.  minuten)  afgeloopen  ; het  produkt  is  de 
ScHENCK’sche  scharlaken  roode  P,  ook  in  dit  geval  sterk  verontreinigd, 
met  benzol  en  condensatie-produkten,  die  uiterst  hardnekkig  worden 
vastgehouden. 
In  verband  met  de  uiteenzetting  in  het  eerste  gedeelte  dezer  mede- 
deeling,  geloof  ik,  dat  de  waarnemingen  van  Schenck  en  mij  eenig 
licht  werpen  op  katalytische  werkingen  in  ’t  algemeen. 
Het  is  nml.  zeer  waarschijnlijk  (z.  b)  dat  er  bij  deze  allotrope 
omzetting  eerst  een  splitsing  intreedt  — wij  zien  dat  de  omzetting, 
dus  ook  de  splitsing  door  PBr,  of  AICI3  versneld  wordt.  Zal  dit  bij 
katalyse  niet  meestal  geschieden  ? Daar  aan  de  meeste  reacties  een 
dissociatie  moet  vooraf  gaan,  is  het  waarschijnlijk  dat  deze  vraag 
bevestigend  moet  beantwoord  worden.  (Ik  wijs  er  hier  overigens 
met  nadruk  op,  dat  wij  met  het  oplossen  van  deze  vraag  niet  dooi'- 
dringen  in  het  eigenlijke  wezen  der  katalyse.  TFaaf'oni  de  dissociatie- 
versnelling  intreedt,  of  dit  samenhangt  met  het  tijdelijk  in  verbinding 
treden  van  den  katalysator  met  de  werkzame  molekulen,  of  dat 
door  den  katalysator  de  oorzaak,  die  de  dissociatie  belemmert,  wordt 
opgeheven,  blijft  onopgehelderd  en  kan  te  dezer  plaatse  buiten 
bespreking  blijven). 
Zoover  ik  heb  kunnen  nagaan  is  deze  opvatting  niet  met  de  waar- 
genomen feiten  in  strijd,  integendeel  er  zijn  tal  van  gevallen  bekend. 
