( 603  ) 
Avaarbij  een  katalysator  direkt  een  splitsing  teweeg  brengt  of  aan- 
zienlijk versterkt. 
Platina  bijv.  werkt  de  ontleding  va,n  H2O2,  ozoon.  salpeterznur, 
hydrazine,  enz.  krachtig  in  de  hand. 
Alumininmchloride  werkt  direkt  splitsend  op  de  homologen  van 
benzol,  op  de  zeer  stevige  polyhalogeen-derivaten,  op  aromatische 
aethers,  op  snlfnrylchloride,  enz.  Het  aantal  dezer  ontledingen  is  zoo 
aanzienlijk,  dat  wij  ook  in  andere  gevallen,  waarin  Avij  geen  direkte 
dissociatie  door  den  katalysator  kunnen  aantoonen,  mogen  aannemen, 
dat  zij  Avel  primair  plaats  vindt,  of  juister,  dat  een  reeds  plaats  vin- 
dende uiterst  geringe  dissociatie  versneld  Avordt,  zoodanig,  dat  een 
systeem  den  stabieleren  eveuAvichtstoestand  veel  sneller  bereikt  dan 
zonder  katalysator. 
De  groote  warmteontAvikkeling  bij  het  proces 
HCCI3  + 3 + (AlCl.,)  = (C.AJ.,  CH  + 3 HCl  + (AlCl,) 
Avijst  er  op,  dat  het  systeem  rechts  een  stabieler  toestand  is  dan  links. 
Dat  zij  zonder  AICI3  geen  merkbaren  A'oortgang  heeft,  Avijt  ik  dus 
aan  de  geringe  dissociatie-snelheid  A^an  chloroform  ; de  katalysator 
versnelt  nu  deze  dissociatie,  Avaardoor  de  stabiele  eveiiAvichtstoestand 
in  AA-einig  tijd  Avordt  bereikt  Deze  reactie  Avordt  voortdurend  heviger 
(bij  constant  honden  van  de  temperatuur).  Dit  verschijnsel  kan  gemak- 
kelijk verklaard  AAmrden  als  men  in  ’t  oog  houdt,  dat  de  reactie  in  A^er- 
schillende  gedeelten  A'erloopt  (er  ontstaan  achtereenvolgens  CeHgCHCl,, 
CHCl  (CgHj.^  en  CH  (CgHjjg)  en  dat  de  chloorhoudende  tusschenpro- 
dukten  veel  gemakkelijker  ontleed  Avorden  dan  CHCl 3. 
Wanneer  zA\  aA'el  met  benzol  en  alumininmchloride  gekookt  Avordt, 
ontstaan  bijna  uitsluitend  (CjHgj.^  S,  (C^Hj^  en  H^  S.  Zonder  den 
katalysator  heeft  zoo  goed  als  geen  iiiAverking  plaats,  omdat  de 
dissociatie  van  Sg  in  oplossing  van  benzol  bij  80’  minimaal  is  ; (bij  koken 
met  toluol  ontstaat  er  reeds  zonder  AICI3,  H^S  en  condensatie  producten 
door  het  alumininmchloride  AVordt  de  reactie  Sg  48^  versneld  en  daar- 
door de  vorming  der  condensatieprodncten.  Deze  verklaring  is  dus 
volkomen  gelijk  aan  die  Avelke  Avij  voor  de  reactie  van  met  benzot 
en  alnminiumchloride  gegeven  hebben  ; het  eenige  verschil  is  dat  bij 
deze  laatste  als  tAveede  gedeelte  der  reactie  de  condensatie  van  P, 
tot  roode  phosphor,  bijna  uitsluitend  plaats  vindt,  een  condensatie, 
AA'aaraan  de  zAvavel  niet  in  die  mate  onderhevig  schijnt  te  zijn,  zoo- 
dat  de  gedissocieerde  zAAmA’el  met  benzol  de  boA^engenoemde  produkten 
vormt. 
Het  vormen  van  een  verbinding  van  den  katalysator  met  een  der 
reageerende  stoffen,  acht  ik  alleen  in  zoover  belangrijk  voor  het 
plaats  vinden  van  de  reactie,  dat  zich  één  phase  kan  vormen. 
