( H05  ) 
Wij  zijn  door  liet  aannemen  van  tussclienproducten  dus  niet  lieel 
veel  wijzer  geworden,  integendeel  wij  hebben  het  probleem  ingewik- 
kelder gemaakt,  omdat  wij  in  plaats  van  de  verklaring  eener  enkele 
snelheidsvermeerdering,  moeten  zoeken  naar  die  van  minstens  twee. 
Ik  herinner  hierbij  aan  de  opvatting  van  Ostwald,  die  zich  elk 
proces  voorstelt  als  een  opeenvolging  van  toestandsveranderingen ; 
welke  alle  mogelijk  zullen  zijn,  als  zij  onder  potentiaal  vermindering 
geschieden.  Wanneer  echter  de  eerste  dier  veranderingen  alleen  kan 
aan  vangen  onder  opname  van  vrije  energie,  zal  het  proces  niet  plaats 
vinden,  tenzij  er  een  katalysator  bij  gevoegd  wordt;  deze  opent  dus 
een  anderen  weg.  Nu  wordt  er  naar  mijne  meening  te  veel  op  de 
mijlpalen  op  dien  weg,  en  te  weinig  op  het  openen  zelf  gelet. 
Dit  is  vooral  een  gevolg  daarvan,  dat  wij  van  de  zoogenaamde 
,, passieve  weerstanden”  zoo  weinig  weten,  bijv.  geen  voldoende 
verklaring  kunnen  geven  van  het  feit,  dat  jodium  veel  sneller  bij  lage 
temperatuur  op  metalen  inwerkt  dan  zuurstof,  hoewel  het  potentiaal 
veiual  veel  geringer  is.  Toch  dunkt  mij,  dat  wij  dat  vooral  moeten 
zoeken  in  de  gemakkelijke  splitsbaarheid  van  het  jodiummolekuul, 
waarbij  dan  de  veronderstelling  wordt  ingevoerd  dat  atomen  sneller 
reageeren  dan  molekulen,  een  veronderstelling  die  trouwens  reeds 
bijna  een  eeuw  oud  is. 
Is  dit  inderdaad  zoo,  dan  zoude  de  werking  van  een  katalysator 
gezocht  moeten  worden  in  de  vermeerdering  dezer  dissociatie. 
Nu  zijn  er  tal  van  reacties  gevonden,  waarbij  de  katalysator 
ongetwijfeld  een  verbinding  vormt  met  een  der  reageerende  molekulen 
welk  additie-produkt  zich  met  het  tweede  molekuul  omzet  tot  het 
eindprodukt  onder  vrijkoming  van  den  katalysator,  maar  zelfs  in 
zulk  een  geval,  dat  door  velen  pseudo-katalyse  (Wagner,  Z.phys.  Ch, 
28  p.  78)  genoemd  wordt,  beschouw  ik  het  vormen  van  deze  ver- 
binding niet  als  iets  essentieels,  zonder  hetwelk  de  versnelling  niet 
zou  plaats  hebben. 
Zonder  beteekenis  acht  ik  de  vorming  van  een  dergelijk  additie- 
product  zeker  niet,  daar  het  een  aanwijzing  is,  dat  de  katalysator 
op  één  der  molekulen  een  bijzonderen  invloed  uit  kan  oefenen;  de 
eigenlijke  snelheidsvermeerxlering  ligt  naar  ’t  mij  voorkomt  eerder  in 
dien  invloed  dan  in  de  vorming  van  het  additie-produkt,  en  met  het 
oog  op  ’t  geen  hieraan  voorafgaat  bestaat  die  invloed  vermoedelijk 
uit  een  vermeerdering  van  de  dissociatie  (en  daardoor  van  de  „actieve” 
massa). 
Het  spreekt  dan  van  zelf,  dat  een  katalysator  des  te  krachtiger 
zal  werken,  naarmate  de  additie-producten  labieler  zijn.  Boven  heb 
ik  platina  genoemd,  ik  wijs  hier  ook  op  de  H-ionen,  waarvan  de 
