( 606  ) 
vorming  van  additie-produeten  bijv.  bij  de  versnelling  van  de  ver- 
zeeping  toch  verre  van  waarschijnlijk  is.  Als  een  zeer  doorzichtig 
voorbeeld  noem  ik  den  verschillenden  katalytischen  invloed,  die  I en 
AICI3  uitoefenen  op  de  bovengenoemde  omzetting  van  gele  in  roode  P. 
Uit  de  onderzoekingen  van  Brodie  (Ann.  de  Ch.  Ph.  1853  pag. 
592)  die  ik  volkomen  bevestigd  heb  gevonden,  kan  met  een  geringe 
hoeveelheid  I een  groote  hoeveelheid  witte  P reeds  bij  140°  zeer  snel  in 
rooden  worden  omgezet  (dat  hier  een  grens  bestaat,  komt  zooals  in 
zoovele  andere  gevallen,  doordat  de  katalysator  door  de  ontstane  colloi- 
dale  P wordt  gepraecepiteerd). 
De  snelheid  is  bij  gewone  temperatuur  zeer  gering,  wordt  echter 
reeds  duidelijk  merkbaar  bij  80'’.  Wij  hebben  hier  ongetwijfeld 
met  een  voorbeeld  te  doen,  waarbij  de  katalysator  zich  verbindt 
met  den  phosphorus  tot  P^I^ ; dit  lichaam  begint  nu  bij  80°  meetbaar 
te  dissocieeren  |zoodat  de  dampdichtheid  alleen  bij  lage  temperatuur 
kon  worden  bepaald  (Troost  C.R.  95.  293)|  onder  afzetting  van 
phosphorus.  Wij  kunnen  dus  hier  een  vrij  positief  antwoord  geven 
op  de  vraag.  Hoe  komt  het  dat  het  tweede  deel-proces  sneller 
verloopt  dan  het  oorspronkelijke?  Omdat  het  PJ^  zeer  veel  sneller 
dissocieert,  dan  P^. 
Maar  dit  is  ten  slotte  niet  anders  dan  een  gelukkige  omstandigheid; 
de  eigenlijke  oorzaak  moeten  wij  zoeken  in  het  feit,  dat  om  tot  P^ 
te  komen  het  P^  molecuul  gedissocieerd  moet  worden.  Bij  het  AlCl, 
heb  ik  een  additieprodukt  niet  kunnen  vinden,  wel  eenige  aanwijzi- 
gingen,  dat  er  behalve  de  allotrope  omzetting,  nog  een  spoor  PCI3 
gevormd  wordt  (zelfs  bij  volkomen  droge  stoffen  wees  de  manometer 
na  eenige  uren  op  100°  verhittens,  een  geringe  toename  van  de 
dampspanning  aaji). 
[Dat  de  ontstane  roode  P in  hooge  mate  de  eigenschap  heeft  den 
katalysator  mee  te  praecipitereen  zou  er  misschien  op  kunnen  wijzen, 
dat  er  toch  tusschen  den  gelen  P en  het  AlClg  een  verbinding  ont- 
stond ; uit  het  bovenstaande  volgt,  dat  er  wel  een  zekere  wissel- 
werking mogelijk  is,  maar  dit  raee-praecipiteeren  schrijf  ik  toe  aan 
de  colloïd-eigenschappen  van  den  rooden  P,  die  bij  zijn  ontstaan  uit  alle 
oplosmiddelen,  ook  onder  invloed  van  lichtstralen  een  zekere  hoe- 
veelheid meesleep:],  maar  ook  al  wordt  er  een  additie})rodukt  ge- 
vonden, dan  is  evenmin  als  bij  het  P.^  het  bestaan  van  dit  lichaam 
de  oorzaak  van  de  versnelling. 
Integendeel  het  ontstaan  eener  verbinding  van  den  katalysator 
1)  Een  dergelijke  wisselwerking  heb  ik  o.  a.  ook  gevonden  bij  de  inwerking  van 
GoHsBr  op  AIGI3,  waarbij  AIGI3  en  GjHjGl  ontstaan  ; zij  wijst  ongetwijfeld  op  een 
dissociatie. 
