( 608  ) 
rauraenoiden-eieren  tot  aan  de  sluiting  van  den  dooierblastoponiS 
duidelijk  te  zien  (cf.  Sümner  1903,  pag.  145)  en  mijne  in  mijn  vorig 
opstel ')  uitvoerig  beschreven  uitkomsten  kon  ik  dan  ook  nu,  na  een 
herhaald  onderzoek  dezer  eieren  ^),  volkomen  bevestigen. 
In  verband  met  de  nieuwe  juistere  opvattingen  omtrent  het  gastru- 
latieproces  bij  de  vertebratae  moet  echter  ook  bij  de  teleostei  dit 
proces  scherper  worden  omlijnd.  Werd  reeds  in  den  laatsten  tijd  een 
onderscheid  gemaakt  tusschen  de  eerste  phase  van  het  gastrulatie- 
proces,  waardoor  het  darmentoderm,  en  de  tweede  phase,  waardoor 
het  mesoderm  (-j-  chorda)  ^verd  gevormd,  thans  moet  de  grenslijn 
nog  scherper  worden  getrokken,  en  het  geheele  tweede  gedeelte  van 
het  proces  van  de  eigenlijke  gastrulatie  worden  gescheiden. 
Onder  gastrulatie  verstaan  wij  dan  volgens  de  definitie  van  Hubrecht 
het  proces,  waardoor  een  darmentoderm  tegenover  een  huidectoderm 
Avordt  gedifferentieerd,  en  derhalve  uit  de  eenbladigeldemaanleg  zich 
eene  uit  twee  lagen  cellen  bestaande  vormt.  Het  zich  aan  deze  gastru- 
latie aansluitend  proces  van  de  vorming  van  chorda  en  mesoderm 
(notogenese  Hubrecht)  is  eene  voor  de  chordatae  karakteristieke 
secundaire  complicatie  A'an  het  proces,  die  er  niet  mede  mag  worden 
vereenzelvigd. 
De  meest  primitieve  vormingswijze  van  het  entoderm  is  volgens 
Hubrecht  die  door  delaminatie  en  niet  die  door  invaginatie.  Het 
komt  echter  vooral  op  het  eindresultaat,  de  vorming  van  twee 
kiembladen,  aan.  Zoodra  deze  in  aanleg  gevormd  zijn,  is  het  eigenlijke 
gastrulatie-proces  afgei  oopen. 
Dit  is  bijv.  bij  amphioxus  reeds  geschied  op  het  mutsvormige  stadium, 
waarbij  de  twee  lagen  (ectoderm  en  entoderm)  tegen  elkaar  zich  aan- 
leggen, de  blastulaholte  derhalve  verdwenen  is,  doch  de  blastoporus  nog 
de  wijdte  van  den  diameter  der  oorspronkelijke  blastula  bezit.  Al  wat 
hierop  volgt  tot  aan  de  sluiting  van  den  blastoporus  (Rückenmund 
van  Hubrecht)  is  notogenese  en  leidt  slechts  tot  de  vorming  van  rug 
(chorda)  en  mesodermplaten,  en  tot  de  omvorming  van  de  gastrula 
bij  het  verdwijnen  van  den  gastrulamond. 
Brengt  men  dit  (over  op  de  teleostei,  dan  komt  men  tot  de  slot- 
h Petrus  Camper,  Deel  2,  pag.  135 — 210. 
2)  Gedurende  de  laatste  2 a 3 jaren  schenen  Muraenoiden-eieren  in  de  golf  van 
Napels  bijna  geheel  te  ontbreken.  Nu  (zomer  1906)  kon  ik  er  weder  een  Vrij  groot 
aantal  verzamelen.  Bij  het  vergelijken  van  de  verschillende  maten  (van  cikapsel, 
dooierspheer,  oliedruppels  enz.)  dezer  eieren  met  die  der  vroeger  door  mij  verzamelde 
bleek  . het  aantal  scherp  van  elkaar  te^onderscheiden  soorten  nog  grootcr  te  zijn 
dan  ik  vroeger  meende  en  minstens  10  te  bedragen.  Dr.  Sanzo  kwam  te  Messina' 
tot  hetzelfde  resultaat. 
