( 639  ) 
beenen  A en  D van  een  ijzeren  bengel,  die  ter  meerdere  stevigheid 
nit  een  ijzeren  plaat  gesneden  was,  bevestigd.  De  dalingen  van  den 
draad  werden,  bij  de  eerste  metingen,  met  een  aflees  kijkertje  Avaar- 
genomen,  dat  om  een  horizontale  en  om  een  vertikale  as  draaibaar 
was  en  bepaald  op  een  meetlat,  die  naast  den  beugel  was  opgesteld. 
De  breedte  van  het  ijsblok  werd  evenzoo  op  een  horizontaal  gestelde 
meetlat  afgelezen.  Bij  de  latere  proeven  werd  een  kathetometer  gebezigd, 
die  mij  door  de  Hoogleeraren  der  Tech.  Hoog.  ter  beschikking  gesteld 
was.  Ook  te  dezer  plaatse  dank  ik  die  Heeren,  in  het  bijzonder  Prof. 
DE  Ha.vs,  voor  hunne  welwillendheid.  De  dalingen  werden  steeds 
afgeleid  uit  de  verandering  van  het  hoogteverschil  tusschen  den  top 
A'an  den  draad  en  den  bovenrand  van  een  blaasje,  dat  zich  ergens 
in  het  binnenste  van  het  stuk  ijs  bevond.  Telkens  na  10  minuten 
of,  bij  snellere  dalingen,  na  5 minuten  werd  het  hoogteverschil 
gemeten,  om  na  te  gaan  of  de  daling  regelmatig  Avas.  Elke  proef 
duurde  20  a 40  minuten. 
Het  gebezigde  ijs  Avas  kunstijs  uit  den  handel.  Uit  een  groo ter  blok 
Averd  een  helder  blokje  gezaagd,  waarin  zich  enkele  blaasjes  moesten 
bevinden  om  als  merkteekens  te  dienen.  De  zijvlakken  werden,  door 
ze  tegen  een  metaalplaat  te  drukken,  vlak  afgesmolten,  Avaardoor 
fouten  tengevolge  van  onregelmatige  lichtbreking  vermeden  werden. 
Warmtetoevoer  langs  den  draad  werd  tegengegaan,  door  stukjes 
ijs  ter  Aveerszijden  van  het  ijsblok  over  den  draad  te  hangen.  Toch 
ontstonden,  bij  de  langzame  dalingen,  nog  wel  groefjes. 
De  proeven  werden  gedaan  met  staaldraden,  nieuw-zilverdraden 
en  zilverdraden.  De  dikte  dier  draden  Averd  gemeten  met  een  dikte- 
passer, die  metingen  fot  op  0,01  niM.  toeliet.  Deze  dikten  waren 
0,5,  0,4  en  0,3  mM.  Afwijkingen  van  deze  getallen  tot  eenige 
honderdste  millimeters  deden  zich  echter  Avel  \mor. 
Voor  het  geval,  zooals  dat  bij  mijne  proeven  verwezenlijkt  werd, 
Avaarin  de  beide  rechte  einden  van  den  draad  zekeren  hoek  2«  met 
elkaar  maakten,  geldt  de  formule  (Hl®)  van  de  verhandeling  ’)  van 
den  Heer  Ornstein: 
dj  sin  a 
waarin  v de  snelheid  van  daling  van  den  draad,  P de  totale  belas- 
ting en  c/j  de  breedte  van  het  ijsblok  voorstellen.  C is  zekere  con- 
stante. De  waarde  dezer  constante  heb  ik  volgens  de  formule  (1) 
berekend  uit  de  bij  mijne  proeven  gevonden  Avaarden  van  /y. 
Vat  ik  de  uitkomsten  samen,  dan  verkrijg  ik  de  volgende  tabel  ; 
»)  1.  c. 
