( 644  ) 
overeenkomst  kunnen  aanvoeren,  omdat  wij  niet  kunnen  aangeven 
in  welke  richting  dit  van  invloed  is  op  het  resultaat,  zijn  de  volgende 
oorzaken  te  noemen. 
1“.  De  ruwheid  der  draden.  Reeds  de  Heer  Ornstein  wees  hier- 
op. Is  de  draad  niet  volkomen  glad,  dan  zijn  de  hjdrodynamische 
beschouwingen  onzeker  en  dus  ook  de  formule  (3).  Ik  heb,  om  den 
invloed  dezer  ruwheid  na  te  gaan,  enkele  proeven  gedaan  met  een 
staaldraad,  die  in  de  lengte  richting  even  met  fijn  schuurpapier  ge- 
schuurd was.  Makroscopisch  was  het  gevolg  hiervan  aan  den  draad 
nog  niet  te  zien.  Toch  bleek  de  invloed  groot,  want  gevonden  werd : 
P 
C 
i 
455 
0,009  j • 
staaldraad  middellijn 
0,5  m.M. 
^ 255 
0,011  ' gem.  0.011  m.M. 
! 
f 2205 
0,014  ] 
staaldraad  middellijn 
0,3  m.M. 
1255 
0,028 
Wij  vinden  dan  een  teruggang  van  ongeveer  40  in  de  waarde 
van  C.  Ik  heb,  na  het  bemerken  van  dezen  invloed,  moeite  gedaan 
gladde  draden  te  verkrijgen.  Het  is  mij  niet  gelukt;  alle  draden, 
die  bij  de  proeven  werden  gebruikt,  vertoonden  onder  den  microscoop 
tallooze  groeven  in  de  lengte-richting  van,  naar  schatting,  iets  minder 
dan  0,01  m.M.  breedte. 
Daar  gemakkelijk  wordt  afgeleid  uit  de  berekende  waarden  van 
cl 
R 
! y 
dat  de  dikte  van  het  waterlaagje  toeneemt  met  de  grootte  van 
den  straal  van  den  draad  en  de  invloeden  van  de  ruwheid  van  den 
draad  geringer  zullen  zijn  bij  grootere  dikte  van  dit  waterlaagje, 
heb  ik  nog  enkele  metingen  gedaan  met  een  dikker  staaldraad,  van 
0,87  m.M.  middellijn,  en  grootere  belastingen.  Het  resultaat  was: 
P 
C 
C (in  C.Gr.S.  maat) 
25200 
0,00803  ) 
0,0081 
13.8  X 10“^® 
25200 
0,00822  1 
5200 
0,00667 
11.3  X 10-10 
Terwijl  de  berekening  geeft 
/l-— 0,166,  ^,  = 0,0015,  72  = 0,0435  4-  = 0,00120  (7=  27.7  X 1 
n 
Inderdaad  is  nu  de  overeenstemming  beter : de  gevonden  waarde 
is  de  helft  van  de  berekende,  terwijl  zij  bij  de  dunnere  staaldraden 
iets  meer  dan  het  derde  deel  daarvan  was. 
