( 686  ^ 
Natuurkunde.  — De  Heer  J.  D.  van  der  Waals  doet  eene  mede- 
deeling:  „Bijdrage  tot  de  theoi'ie  der  binaire  mengsels.” 
De  theorie  der  binaire  mengsels,  zooals  die  in  de  ,, Théorie  molé- 
cnlaire”  is  ontwikkeld,  heeft  aanleiding  gegeven  tot  tal  van  expe- 
rimenteele  en  theoretisehe  onderzoekingen,  die  voorzeker  in  hooge 
mate  hebben  bijgedragen  tot  duidelijker  inzicht  van  de  verschijnselen, 
welke  zich  bij  de  mengsels  voordoen.  Toch  zijn  nog  vele  vragen 
onbeantwoord  gebleven,  en  daaronder  zeer  belangrijke.  Tot  deze  nog 
niet  beantwoorde  vragen  reken  ik  die  naar  een  classificatie  van  de 
verschillende  groepen  van  if?  oppervlakken.  Bij  sommige  binaire 
stelsels  heeft  de  plooi  van  het  xfi  vlak  een  eenvoudige  gedaante.  Bij 
andere  is  zij  samengesteld,  of  is  er  nog  een  tweede  plooi  aanwezig. 
En  het  is  tot  hiertoe  nog  niet  gelukt  de  oorzaak  voor  die  verschil- 
lende vormen  aan  te  geven  — zelfs  niet  om  ze  met  andere  eigen- 
schappen der  bijzondere  groepen  van  mengsels  in  verband  te  brengen. 
Wel  wordt  in  de  theorie  de  vergelijking  gegeven  van  de  spinodale 
lijn  welke  de  plooi  begrenst  — en  als  men  deze  volkomen  juist  kent 
moet  het  aan  de  analyse  mogelijk  zijn  de  classificatie  te  maken. 
Maar  de  vergelijking  blijkt  gecompliceerd,  en  is,  vooral  voor  kleine 
volumes,  door  de  onvolledige  kennis  van  de  toestandsvergelijking 
slechts  bij  benadering  juist.  Door  deze  overweging  geleid,  heb  ik 
gezocht  naar  een  wijze  van  behandeling  der  theorie,  Avelke  aan- 
schouwelijker is  dan  de  analytische  en  die,  zooals  de  uitkomst  toonde, 
in  staat  stelt  ons  een  oorzaak  aan  te  wijzen  voor  de  verschillende 
gedaante  der  plooien  en  in  het  algemeen  weder  nieuw  licht  werpt 
op  andere  reeds  min  of  meer  bekende  verschijnselen. 
De  theorie  leert  dat  voor  coëxisteerende  phasen  bij  gegeven  tempe- 
'duj\ 
ratuur  3 grootheden  n.1. 
(t)  ■ 
\dv 
dt(j\  f d\p\ 
en  i|^— t’  — 
dxJ^.T  \dvJxT 
dxJyT 
gelijk  moeten  zijn.  De  eerste  dezer  grootheden  is  de  drukking,  welke 
wij  door  p zullen  voorstellen;  de  tweede  is  het  verschil  der  mole- 
kulaire  potentialen  of  — Mj  p,  welke  wij  naar  analogie  door  q 
zullen  voorstellen.  De  derde  dezer  grootheden  is  de  molekulaire 
potentiaal  van  den  eersten  component,  welke  wij  door  M,  p,  zullen 
voorstellen.  Nu  zijn  de  punten  voor  gelijke  waarde  van  p op  een 
kromme  lijn  gelegen,  welke  zich  vloeiend  met  verandering  van  de 
waarde  van  p transformeert,  zoodat  als  men  alle  pdijnen  getrokken 
denkt  het  geheele  v,x  diagram  daardoor  wordt  ingenomen.  Evenzoo 
zijn  de  punten  voor  gegeven  waarde  van  g op  een  kromme  lijn 
gelegen,  welke  met  verandering  van  de  waarde  van  c[  geleidelijk 
van  gedaante  verandert;  terwijl  weder  als  alle  ^-lijnen  getrokken 
