( 721  ) 
Scheikunde.  — De  Heer  Franchimont  biedt  eene  mededeeling  aan 
van  den  Heer  F.  M.  Jaeger  : „Over  de  anisotrope  vloeistof - 
fasen  van  den  Boterzuren  Ester  van  het  Dikydrocholesterine,  en 
over  de  vraag  betreffende  eene  noodzakelijke  aanwezigheid  der 
aethyleendubbelbinding  voor  het  tot  stand  komen  dezer  ver- 
schijnselen.” 
(Mede  aangeboden  door  den  Heer  A.  F.  Holleman) 
§ 1.  Ter  verklaring  van  het  gedrag  der  stoffen,  welke  dubbel- 
brekende  vloeistoffasen  plegen  te  vertoonen,  heeft  men  van  enkele  zijden 
de  hypothese  gesteld,  dat  er  bij  deze  soort  van  organische  lichamen 
sprake  zon  zijn  van  systemen,  uit  twee  komponenten  bestaande, 
en  van  evenwichtsverschijnselen  tnsschen  tautomere  en  isomere  modi- 
fikatie’s,  welke  zich  met  eindige  snelheid  in  elkaar  zouden  omzetten. 
Ofschoon  niet  in  te  zien  is,  hoe  eene  dergelijke  veronderstelling,  die 
zich  wèl  uiten,  maar  zeer  moeilijk  bewijzen  laat,  de  tallooze,  goed 
gekonstateerde  feiten  der  wetmatige  optische  anisotropie  dier  fasen 
zou  kunnen  verklaren,  — zoo  zou  men  echter  daarin  althans  wèl 
eenige  verklaring  kunnen  vinden  voor  de  eigenaardige  irreversibiliteit 
der  fase-overgangen,  welke  door  mij  meer  in  ’t  bijzonder  bij  de  esters 
van  het  cholesterine  en  van  het  «-phytosterine  kon  worden  gevon- 
den, benevens  voor  vele  der  bij  die  gelegenheid  gekonstateerde  ver- 
t ragin  gs verscli  ij  n sel  en  0 • 
Doch  bovendien  heeft  eene  zóódanige  onderstelling  misschien  eenig 
belang  voor  eene  interpretatie  der  schitterende  kleurverschijnselen, 
welke  de  fase-overgangen  bij  de  cholesterylesters  vergezellen.  Immers 
een  mengsel  of  emulsie  van  stoffen,  wier  brekingsindices  zeer  weinig, 
en  wier  dispersie  veel  verschilt,  zou  evenals  Christhiansen’s  mono- 
chromen,  een  dergelijk  kleurenspel  kunnen  veroorzaken. 
§ 2.  Tot  tautomerie  (of  isomerie)  nu  is  meer  dan  ééne  reden  bij 
deze  cholesteryl-esters. 
Alle  esters  nl.,  zoowel  als  ’t  cholesterine  zelve,  zijn  in  ’t  bezit 
van  een  asymmetrisch  C-atoom,  en  alle  in  oplossing  linksdraaiend. 
Derhalve  is  racemiseering  tijdens  de  verestering  geenszins  uitge- 
sloten, en  zou  men  dus  een  mengsel  kunnen  hebben  van  de  optische 
antipoden.  Voorts  bezit  het  cholesterine  eene  aethyleendubbelbinding, 
zoodat  óók  nog  eene  isomerie  in  den  zin  van  ’t  fumaar-  en  maleïne- 
zuur  te  wachten  is. 
1)  F.  M.  Jaeger.  Versl.  Kon.  Akad.  v.  Wet.  Amsterdam,  November  1906,  p.  389 
en  401. 
