( '734  ) 
Voor  x = 0 verkrijgt  of  een  temperatuurmaximiim  bestaat  of  niet; 
Wd 
mocht  het  verschil  in  vluchtigheid,  dus  — , niet  zoo  groot  zijn,  dat 
XI 
die  uitdrukking  bij  de  limiet  negatief  wordt,  dan  treedt  het  maximum 
ook  niet  op,  ook  als  is  vi  '^Vg. 
De  vraag  of  zulk  een  maximum  bij  vele  stelsels  zal  voorkomen, 
laat  zich  nu  voorshands  niet  met  zekerheid  beantwoorden.  Daartoe 
zouden  ons  vele  gegevens  ten  dienste  moeten  staan,  waarover  wij 
thans  nog  niet  beschikken’  wel  echter  laat  het  zich  waarschijnlijk 
maken,  dat  slechts  in  zeer  extreme  gevallen  de  vluchtigheid  der 
komponenten  zoover  zal  uiteenloopen,  dat  een  temperatuurmaximum 
te  wachten  is..  Opdat  dit  maximum  nog  juist  aanwezig  zij,  d.  w.  z. 
in  het  tripelpunt  der  vaste  kornponente,  is  blijkbaar  noodig : 
Xd  Vl  — Vs  ^ 
•«/  Vd~Vs~~ 
Nu  is  het  eerste  gegeven,  dat  wij  zouden  moeten  hebben  de  ver- 
houding van  V en  Vg,  dus  de  volume- verandering  bij  ’t  smelten. 
Daarover  schijnen  echter  nog  weinig  nauwkeurige  gegevens  verzameld 
te  zijn;  in  Winkelmanns  Handbuch '),  en  bij  Bakhuis  Roozeboom ’) 
heb  ik  daarvoor  enkele  cijfers  gevonden;  de  tabellen  van  Landolt 
en  Börnstein  vermelden  er  niets  over.  De  op  de  vermelde  plaatsen 
aangegeven  cijfers  bevestigen,  wat  trouwens  wel  a priori  te  ver- 
wachten was,  dat  percentsgewijze  deze  uitzettingen  niet  zeer  aanzienlijk 
zijn ; zij  bedragen  in  de  hoogste  gevallen  slechts  zeer  weinig  meer 
dan  10" /j,  en  zijn  voor  de  meeste  stoffen  aanzienlijk  lager.  Nemen 
wij  dus  10"/(|  als  basis,  dan  zullen  wij  wel  voor  verreweg  de  meeste 
gevallen  een  te  groote,  dus  voor  ons  bewijs  te  ongunstige  waarde 
hebben  aangenomen.  Voeren  wij  deze  waarde  in,  dan  krijgen  wij 
als  conditie  (met  verwaarloozing  van  vi  tegen  Vd): 
VI 
— - = 10. 
Vd 
We  moeten  dus  nu  trachten  een  ruwe  schatting  te  krijgen  van 
de  verhouding  tusschen  vloeistof-  en  dampvolume  in  het  tripelpunt. 
Wanneer  bij  het  tripelpunt  de  dampspanning  van  de  orde  van  een 
atmosfeer  was,  dan  zou  deze  verhouding  ongeveer  van  de  orde  1000 
zijn;  Nu  is  echter  de  dampspanning  steeds  zeer  belangrijk  lager; 
bijna  van  elke  stof  ligt  het  smeltpunt  zeer  belangrijk  beneden  het 
kookpunt.  Nemen  wij  nu  aan,  dat  het  tripelpunt  ligt  op  ongeveer 
1)  II,  2 p.  612.  2e  druk  p.  775. 
2)  1.  c.  I.  p.  89. 
