( 748  ) 
dan  heeft,  immers  dit  bedraagt  zeker  eenige  duizende  malen  b en 
bij  de  tripelpuntstemperatuur  zal  dan  ook  nog  wel  nooit  sprake  zijn 
van  een  snijding  van  T = 0 met  den  tak  van  iV  = 0,  die  voor  de 
groote  volumina  geldt.  Maar  voor  ons  geval  hebben  wij  niet  met 
die  temperatuur  te  rekenen,  maar  met  de  hoogste  temperatuur, 
waarbij  de  binodale  vast-fluide  nog  drie  punten  met  de  as  x = 0 
gemeen  heeft  en  dit  is  blijkbaar  de  temperatuur  van  punt  A in 
tig.  1.  Deze  nu  kan  waarschijnlijk  zeer  aanzienlijk  liggen  boven  het 
tripelpunt,  en  voorts  komt  hierbij,  dat  — gelijk  wij  reeds  opmerkten 
— niet  het  volume  van  den  verzadigden  damp  maar  het  veel  kleinere 
van  het  maximum  der,  isotherm  moet  ingevoerd  worden.  Stellen  wij 
de  temperatuur  van  A eens  zoo  hoog,  dat  het  maximum  punt  der 
db 
isotherm  bij  een  volume  46  ligt,  dan  zal  reeds  met  — = 36j  of 
dx 
65  = 46j  en  Vs  dicht  bij  b de  uitdrukking  positief  worden,  {dajdx  is 
negatief).  Mogelijk  is  dus  het  geval  sub  3°.  wel,  maar  het  blijkt 
tevens,  dat  het  alleen  in  exceptioneele  gevallen  zal  optreden.^) 
Met  geen  dezer  drie  gevallen  nu  stemmen  de  door  van  der  Waals 
en  Smits  ontworpen  T,x-  en  p,  ^-figuren  overeen.  Met^  het  sub  3(, 
genoemde  in  zooverre,  dat  aangenomen  wordt,  dat  het  afsnoerings- 
en  samentrekkingspunt  binnen  de  figuur  valt.  Maar  tevens  is  het  uit 
de  OT-figuren  duidelijk,  dat  lang  beneden  het  tripelpunt,  n.1.  reeds 
bij  .de  temperatuur  B van  fig.  1 dat  is  de  temperatuur,  waarbij  in 
lig.  5 de  nieuwe  tak  der  binodale  i^aan  de  linkerzijde)  in  de  figuur 
optreedt,  een  complicatie  moet  beginnen  in  de  'p,x-  en  T,  ai-figuren. 
Letten  wij  weer  eerst  op  de  p,  a’-lijnen. 
Bij  de  genoemde  temperatuur  {T^)  begint  zich  ter  hoogte  van  de 
spinodale  lijn,  dus  ver  beneden  het  punt  der  stabiele  coëxistentie  een 
nieuwe  tak  te  vormen.  In  de  p,  a-figuur  is  het  punt,  waar  deze 
optreedt  in  tegenstelling  met  de  v,  a-figuur  wel  een  punt,  waar  de 
raaklijn  onbepaald  is;  immers  voor  de  eerste  figuur  geldt  de  ver- 
gelijking; 
')  Het  blijkt  uit  het  hier  gezegde,  dat  de  figuren  3—5  geheel  schematisch  be- 
doeld zijn,  want  terwijl  wij  verschillende  binodalen  vast-fluïde  aangebracht  hebben, 
die  alle  voor  verschillende  temperaturen  gelden,  hebben  wij  de  meetkundige  plaatsen 
T = 0 en  iV  = 0 onveranderd  gelaten.  Dit  is  natuurlijk  alleen  met  het  oog  op 
ruimtebesparing  geschiedt,  omdat  men  anders  zonder  de  figuren  onoverzichtelijk 
te  maken,  niet  veel  meer  dan  één  temperatuur  in  elke  figuur  had  kunnen  weer- 
geven. Maar  het  is  na  het  gezegde  wel  duidelijk,  dat  ook  de  punten  Q en  Q'  zich 
bewegen  en  dat  het  bijv.  best  zou  kunnen  gebeuren,  dat  het  punt  Q'  bij  lagere 
temperaturen  nog  niet  in  de  figuur  aanwezig  is,  en  eerst  bij  hoogere  verschijnt. 
Ook  de  volgende  figuren  zijn  schematisch  bedoeld,  en  dienen  alleen  ter  verduide- 
lijking van  de  eigenschappen  in  den  tekst  genoemd. 
