( 187  ) 
ters  13", 786,  en  voor  de  som  der  middellijnen  2'',374.  Verder  is  op  te 
merken  dat  de  verhouding  4 tot  11  blijkbaar  zijn  moet  4 tot  7,  het- 
geen ook  bedoeld  werd ; wij  verkrijgen  dus  voor  de  middellijnen  0",863 
en  r',511,  dus  toch  zoo  goed  als  in  overeenstemming  met  den  Heer 
Nijland.  Daar  voor  de  stralen  der  loopbanen  de  waarden  genomen  zijn, 
die  gelden  voor  den  middelbaren  afstand  van  Jupiter  tot  de  zon,  behoe- 
ven deze  waarden  geene  verdere  herleiding. 
(3)  Men  leest  in  Houzeau,  Vademecum  (Brnxelles,  1882),  p.  666: 
On  rapporte  une  occultation  du  satellite  II  par  Ie  satellite  III, 
observée  a Sommerfeld,  prés  de  Leipzig,  par  C.  Arnoldt,  Ie  1®^’ 
novembre  1693,  (Whiston,  The  longitude  discovered  hy  the  eclipses, 
8°,  London,  1738),  et  une  autre  du  satellite  IV,  égalenient  par  Ie 
III'"®,  vue  par  Luthmer  cL  Hanovre,  Ie  30  octobre  1822  {Nature,  4°, 
London;  vol.  XVII,  1877,  p.  148). 
Ie  Aanmerking.  Het  hier  genoemde  werkje  van  Whiston  bevindt 
zich  in  de  Universiteits-Bibliotbeek  te  Utrecht,  onder  de  afdeeling  P, 
en  het  nummer  602.  Wij  hebben  het  herhaalde  malen  doorgebladerd, 
maar  er  de  waarneming  van  G.  Arnoldt  niet  in  vermeld  gevonden. 
Wel  prijst  de  S.  in  § XVIII  de  waarneming  der  onderlinge  bedekkingen 
der  wachters  aan,  merkt  op,  dat  als  zij  zich  bij  zulk  eene  bedekking 
tegen  elkander  in  bewegen,  de  relative  snelheid  , verdubbeld”  wordt; 
vermeldt  de  klacht  van  DerhamI)  dat  de  waarneming  dezer  bedekkingen 
door  het  sterke  licht  van  Jupiter  in  hooge  mate  bemoeielijkt  wordt; 
merkt  op,  dat  haar  aantal  in  denzelfden  tijd  anderhalf  maal  grooter 
moet  zijn,  dan  dat  der  eklipsen;  verder  dat  Lynn  in  de  Philosophical 
Transactions  N®.  393  de  eerste  is,  die  voorgesteld  heeft,  deze  conjunc- 
ties, die  dikwijls  met  eene  nauwkeurigheid  van  minder  dan  eene  halve 
minuut  kunnen  waargenomen  worden  2),  voor  lengtebepaling  aan  te 
wenden,  maar  ik  vind  er  geene  enkele  waarneming  eener  bedekking 
in  vermeld,  evenmin  voorspeld. 
Het  vereischt  nauwelijks  betoog,  dat  de  conjuncties,  die  op  plaatsen, 
waarvan  men  het  lengteverschil  wil  bepalen,  zichtbaar  zijn,  te  weinig 
voorkomen,  om  voor  dat  doel  van  veel  beteekenis  te  zijn.  In  nauw- 
keurigheid der  waarneming  worden  zij  in  alle  geval  door  sterre- 
bedekkingen  overtroffen;  maar  zij  kunnen  toch  wel  met  de  eklipsen 
der  wachters  van  Jupiter  op  eene  lijn  gesteld  worden,  en  zouden,  met 
betrekking  tot  waarnemingen  van  eklipsen  van  Jupiters  wachters,  in 
alle  geval  dit  voor  hebben,  dat  zij  in  weinige  minuten  een  resultaat 
geven,  onafhankelijk  van  de  sterkte  der  kijkers,  hetgeen  bij  eklipsen 
pas  het  geval  is  als  men  eene  verdwijning  met  eene  wederverschijning 
kan  verbinden. 
b In  Poggendorff’s  BiograpMsches  Wörterbuch,  I,  553,  blijkt  op  den  naam  van 
W.  Derham  niet,  waar  die  klacht  te  vinden  is ; zelfs  niet,  waar  hij  over  de  waar- 
neming der  Jupiterswachters  geschreven  heeft. 
2)  Als  er  maar  geene  undulatie  der  lichtbeelden  bestond.  Zie  het  slot  van  aan- 
teekening  4. 
13 
Verslagen  der  Afdeeling  Natuurk.  Dl.  XV.  A®.  1906/7. 
