( 221  ) 
zeker  „geelwit”  op,  waarnaar  alle  kleuren  bij  uiterst  groote  intensi- 
teit in  uiterlijk  naderen.  Kleuren,  die  aan  de  blauwe  zijde  van  deze 
principaalkleur  liggen,  moeten  dus  bij  verzwakking  blauwer  worden. 
Dit  is  niet  in  overeenstemming  met  hetgeen  hier  gevonden  is, 
t.  m.  als  het  ,, geelwit”  van  Helmholtz  ook  in  onze  schaal  geelwit 
is,  d.  i.  in  de  schaal  van  Schmidt  door  een  positief  getal  voorgesteld 
wordt.  Wij  vinden  hier  ook  bij  de  witste  sterren  bij  verzwakking 
een  evengroote  vergeling  van  de  kleur  als  bij  de  gelere.  Nu  is  de 
uitdrukking  ,, geel  wit”  wel  onbepaald,  maar  als  men  bedenkt,  dat 
wat  in  de  schaal  van  Schmidt  wit  heet,  Avitter  d.  w.  z.  blauwer  is 
dan  het  licht  van  Sirius,  en  dat  zonlicht,  bij  gewone  optische  beschou- 
wingen de  maatstaf  voor  wit,  tot  sterhelderheid  verzwakt  in  de 
schaal  van  Schmidt  3 a 4 zou  heeten  (Capella  3,  4)  dan  moet, 
ingeval  de  theorie  van  Helmholtz  juist  is,  de  principaalkleur,  in  plaats 
van  geelwit  te  zijn,  nog  aan  de  blauwe  kant  van  het  Siriuslicht  liggen. 
§ 3.  Nadat  de  kleuren  op  die  wijze  op  de  helderheid  3.0  gere- 
duceerd waren,  moesten  zij  nog  van  den  invloed  der  atmospherische 
roodkleuring  bevrijd  worden.  Met  eenige  nauwkeurigheid  is  dit  niet  te 
doen,  omdat  bij  de  waarnemingen  geen  tijd  en  geen  hoogte  aangegeven 
zijn.  Nu  zal  de  invloed  bij  groote  en  gemiddelde  hoogte  wel  zeer 
gering  zijn,  en  de  waarnemer  zal  er  wel  voor  gezorgd  hebben,  dat 
de  meeste  sterren  op  voldoende  hoogte  (bv.  tusschen  30°  en  60° 
hoogte)  waargenomen  werden.  Practisch  is  deze  correctie  dus  alleen 
van  belang  bij  de  weinige  zuidelijke  sterren,  die  steeds  laag  blijven  ; 
hier  zal  men  de  kleurwijziging  door  een  van  de  declinatie  afhan- 
kelijke correctie  benaderd  kunnen  voorstellen.  In  plaats  van  de 
declinatie  werd  als  argument  de  ii.  D.-zone  genomen,  die  Osthoef 
in  zijn  catalogus  mee  opgeeft. 
Voor  elke  spectraalklasse  werden  nu  voor  alle  sterren  ten  N.  van 
den  aequator  gemiddelde  kleurgetallen  opgemaakt,  en  voor  alle 
sterren  ten  Z.  van  den  aequator  de  afwijkingen  van  deze  klasse- 
gemiddelden  gevormd,  die  ten  slotte  naar  declinatie  gerangschikt  en 
samengetrokken  werden.  Uitgesloten  werden  hierbij  de  klassen,  waarin 
te  weinig  noordelijke  sterren  voorkwamen  t.  w.  I,  II  en  III. 
De  gevonden  middelwaarden  zijn  : 
Zone 
Afwijking 
n. 
Kromme 
Zone 
Afwijking 
n. 
Kromme 
— 
+0.56 
5 
+ 0.05 
— 9.“0 
+ 0.14 
5 
+ 0.26 
— 1 7 
+ 0.35 
4 
+ 06 
— 10.2 
+ 0.35 
4 
+ 32 
—3.3 
— 0.17 
6 
+ 09 
— 13.2 
+ 0.33 
6 
+ 57 
— 5.0 
+ 0.50 
5 
+ 12 
— 15.0 
+ 1.17 
6 
+ 79 
-6.6 
+ 0.22 
4 
+ 17 
— 18.2 
+ 0.93 
6 
+ 1.32 
—8.0 
—0.05 
5 
+ 22 
15 
Verslagen  der  Afdeeling  Natuurk.  Dl.  XV.  A®.  1906/7. 
