( m ) 
Reeds  bij  zijn  eerste  bepalingen  deed  zich  de  moeilijkheid  voor, 
dat  bij  het  herhaaldelijk  pogen  tot  vraarneming  van  een  onderscheid 
tusschen  twee  gelijktijdig  of  achter  elkander  inwerkende  prikkels 
niet  alleen  juiste  en  onjuiste  waarnemingen  gedaan  werden,  beant- 
woordende aan  de  ,,ware”  en  ,,valsche”  gevallen,  doch  dat  ook 
twijfelachtige  gevallen  voorkwamen,  waarbij  dus  de  waarnemer  in 
het  onzekere  bleef  omtrent  den  aard  of  het  bestaan  van  een  verschil 
der  beide  prikkels.  Deze  moeilijkheid  heeft  Fechner  zelf,  en  na  hem 
verschillende  andere  onderzoekingen  op  verschillende  wijzen  trachten 
op  te  lossen.  Hoe  moest  men  handelen  met  die  twijfelachtige  gevallen  ? 
Fechner  heeft  verschillende  methodes  aangegeven  en  aan  een  uit- 
voerige kritiek  onderworpen.  Hij  kwam  tot  de  conclusie  dat  de  beste 
methode  die  was,  waarbij  de  twijfelachtige  gevallen  gelijkelijk  over 
de  valsche  en  ware  gevallen  verdeeld  werden.  Vond  hij  b.v.  iv  ware 
gevallen,  v valsche  en  t twijfelachtige  dan  berekende  hij  zijn  preci- 
siemaat  alsof  er  -f-  „ware”  gevallen  en  \t  v valsche  gevallen 
geweest  waren. 
Hij  wijst  er  ook  op  dat  een  vooral  bij  de  Amerikaansche  experi- 
menteel-psychologen  gebruikelijke  methode  om  bij  de  proeven  den 
reagent  op  te  dragen  steeds  een  uitkomst  te  noemen,  ook  al  verkeert 
hij  in  twijfel,  feitelijk  op  hetzelfde  neerkomt  als  op  een  gelijkmatige 
verdeeling  der  ^-gevallen  tusschen  de  ware  en  de  valsche. 
Fechner  heeft  nog  een  andere  methode  aangegeven  waarbij  hij  de 
drempelwaarde  berekende,  eerst  uit  de  ware  gevallen,  dan  uit  de 
ware  en  twijfelachtige  gevallen  en  uit  die  beide  drempelwaarden  de 
einduitkomst  berekent. 
G.  E.  Müi.ler  heeft  vervolgens  een  uiterst  elegante  methode  aan- 
gegeven om  de  resultaten  van  de  methode  der  valsche  en  ware 
gevallen  te  berekenen,  waarbij  hij  uitgaat  van  de  opvatting  dat  steeds 
de  drie  groepen  van  gevallen  moeten  voorkomen  en  recht  van  be- 
staan hebben ; dat  het  aantal  in  elk  dezer  groepen  door  de  waar- 
schijnlijksrekening  kon  bepaald  worden.  Uit  de  getallen  die  hij  afleidt 
uit  zijn  berekening  kan  dan  later  de  drempelwaarde  weder  berekend 
worden. 
Eenige  andere  methoden  b.v.  die  van  Foucault,  die  van  Jastrow, 
welke  o.a.  door  Fullerton  en  Cattell  warm  wordt  aanbevolen 
noem  ik  slechts  ter  loops,  daar  de  methode  van  Foucault  onge- 
twijfeld onjuist  is  (zie  o.a.  G.  E.  Müller),  terwijl  die  van  Jastrow 
niet  van  willekeur  is  vrij  te  pleiten. 
Tegen  al  deze  wijzen  van  behandeling  van  de  methode  der  valsche 
en  ware  gevallen  heb  ik  een  principieel  bezwaar,  dat  ik  zal  trachten 
hieronder  nader  toe  te  lichten. 
