( 272  ) 
nitro-m-xylol.  Terwijl  echter  Grevingk  aangeeft,  dat  hij  van  het 
vicinale  nitroxjlidien  eene  opbrengst  van  25  “/o  verkreeg,  werd  door 
ons  nooit  meer  dan  eenige  procenten  van  dit  lichaam  waargenomen, 
zoodat  de  bereiding  van  het  vicinale  nitro-m-xylol  langs  dezen  weg, 
althans  voor  grootere  hoeveelheden,  tamelijk  omslachtig  blijft.  Toen 
het  bleek,  dat  de  ,,fabrique  de  produits  chimiques  de  Thann  et 
Mulhouse”  dit  nitroxylol  in  den  handel  bracht,  is  de  oxydatie,  naast 
die  met  eigen  vervaardigd  matriaal,  grootendeels  met  dit  handels- 
produkt  doorgevoerd.  Ook  deze  oxydatie  werd  in  alkalische  oplossing 
met  permanganaat  uitgevoerd.  Het  vicinale  nitro-isophtaalzuur  is  een 
in  heet  water  tamelijk  en  in  koud  water  zeer  moeilijk  oplosbare,  in 
fraaie  glinsterende  naaldjes  krystalliseerende  verbinding,  die  bij  300° 
smelt.  Zij  krystalliseert  zonder  krystalwater  en  is  gemakkelijk  oplos- 
baar in  alcohol  en  aethej,  waaruit  zij  zich  in  naaldjes  weer  afzet. 
Nu  de  drie  mogelijke  mononitro-isophtaalzuren  verkregen  waren, 
kon  het  vraagstuk  ter  hand  worden  genomen  om  den  aard  van  het 
bijprodukt  uit  te  maken, dat  bij  de  nitratie  van  isophtaalzuur  ontstaat. 
Nadat  de  hoofdmassa  van  liet  gevormde  nitro-isophtaalzuur  door 
krystallisatie  verwijderd  was,  bleef  een  rest  over,  die  in  water  veel 
meer  oplosbaar  dan  dit  zuur  was,  hetgeen  op  de  aanwezigheid  van 
het  asymmeti'ische  nitrozuur  duidde.  Inderdaad  kon  er  dit  ook  door 
gefractioneerde  kristallisatie  uit  afgezonderd  worden.  Hoe  werd  uit- 
gemaakt, dat  het  nitratiemengsel  werkelijk  enkel  een  mengsel  was  van 
het  symmetrische  en  het  asymmetrische  zuur,  zal  straks  nader  blijken. 
Daar  bij  de  bepaling  van  ^ de  relatieve  hoeveelheden,  waarin  de 
nitratie-producten  ontstaan,  van  oplosbaarheidsbepalingen  werd  gebruik 
gemaakt,  volgen  hier  eerst  de  oplosbaarheden,  bij  25°,  in  procenten, 
der  vijf  nitrophtaalzuren  in  water. 
«-nitrophtaalz.  ^-nitrophtaalz.  symm.  nitro-isophaalz 
2.048  zeer  oplosbaar  met  krystalwater 
0.157 
asymm.  nitro-isophtaalz.  vic.  nitro-isophtaalz. 
0.967  0.216 
Quantitatieve  nitratie  van  phtaalzuur.  Deze  werd  met  reëel  sal- 
peterzuur uitgevoerd.  Het  bleek,  dat  zij  zelfs  bij  30°  zeer  langzaam 
verliep,  zoodat  het  phtaalzuur  gedurende  drie  weken  met  de  zes- 
voudige hoeveelheid  salpeterzuur  in  aanraking  werd  gelaten.  Het 
laatstgenoemde  zuur  werd  nu,  na  verdunning  met  water,  op  een 
waterbad  verdreven,  of  wel  door  verdamping  boven  kalk  weggeno- 
men. Het  vaste  residu  werd  zeer  fijn  gewreven  en  door  langdurig 
verwarmen  op  110°  van  de  laatste  sporen  salpeterzuur  bevrijd.  Daar 
