( 323  ) 
verloop  van  een  paar  minuten,  de  oorspronkelijke  breedte  hebben 
herkregen. 
Fijn  en  scherp  ^jn  intusschen  de  lijnen  in  het  overgangsstadium 
alleen  dan,  wanneer  de  temperatuur  van  den  oven  zeer  constant  is. 
Daalt  zij  of  stijgt  zij,  dan  blijkt  de  minimale  breedte  niet  zoo  gering 
te  wezen.  In  dat  geval  zijn  er  echter  stellig  stroomingen  in  de  damp- 
massa  voorhanden,  die  de  dichtheidsverdeeling  minder  gelijkmatig 
doen  zijn.  Het  ligt  nu  voor  de  hand,  de  straalbreking  in  zulke  toe- 
vallige ongelijkmatigheden  ook  als  de  voornaamste  oorzaak  te  be- 
schouwen, waardoor  bij  gelijke  temperatuur  van  A en  £ de  natrium- 
lijnen  toch  somtijds  eenige  verbreeding  kunnen  vertoonen. 
Dat  spectraallijnen  een  zekere  breedte  bezitten,  schrijft  men  ge- 
woonlijk toe  1".  aan  beweging  van  de  licht-uitzendende  moleculen  in 
de  gezichtslijn  en  2".  aan  veranderingen  in  de  trillingsperiode  van 
de  electronen  bij  de  botsingen  der  moleculen.  Wij  hebben  thans  te 
maken  met  een  derde  oorzaak : anomale  dispersie  in  de  absorbeerende 
middenstof.  De  geheele  reeks  van  verschijnselen,  die  onze  buis  met 
natriumdamp  te  zien  gaf,  strekt  tot  steun  aan  de  meening,  dat  de 
laatstgenoemde  oorzaak  in  den  regel  als  verreweg  de  voornaamste 
moet  worden  beschouwd.  Het  zal  blijken,  dat  deze  gevolgtrekking 
niet  alleen  voor  donkere  maar  ook  voor  heldere  spectraallijnen  geldt. 
Wanneer  men  de  spleet  in  het  diaphragma  P naar  den  kant  van  p' 
sterk  verwijdt,  dan  heeft  dit  geen  invloed  op  het  spectrum  zoolang 
^ en  P op  de  temperatuur  hunner  omgeving  zijn.  De  Z)-lijnen  ver- 
toonen zich  als  in  «,  PI.  I.  Brengt  men  echter  A onder,  P boven 
die  temperatuur,  dan  verbreeden  de  donkere  P-lijnen  zich  slechts 
naar  den  kant  van  de  kleinere  golflengten,  terwijl  aan  den  kant  der 
grootere  golflengten  de  lichtsterkte  zelfs  toeneemt,  omdat  nu  ook 
anomaal  gebogen  stralen  uit  het  lichtveld  p'  door  de  spleet  Q het 
punt  S kunnen  bereiken  (zie  /?,  PI.  I).  Het  spectrum  ^ gaat  over 
in  7 wanneer  men  het  temperatuursverschil  tusschen  H en  P van 
teeken  doet  omkeeren,  of  ook  wanneer  men,  met  behoud  van  het 
oorspronkelijke  temperatuursverschil,  de  spleet  in  P naar  den  kant 
van  p sterk  verwijdt.  Een  kleine  verschuiling  van  het  geheele 
diaphragma  P (uitgaande  van  den  toestand  waarin  het  zich  bij  de 
opname  ^ bevond),  zóó  dat  S juist  in  de  schaduw  komt,  doet  het 
spectrum  6 verschijnen,  dat  den  indruk  maakt  van  een  emissiespec- 
trum  van  natrium  met  eenigszins  verschoven  lijnen,  hoewel  het 
blijkbaar  uitsluitend  te  danken  is  aan  stralen  uit  het  veld  p',  die 
anomale  dispersie  in  den  damp  hebben  ondergaan. 
Stellen  wij  ons  thans  wederom  het  diaphragma  P voor  met  een 
