( 325  ) 
plaatste  spleet;  in  / verschijnt  een  protuberantie  en  een  vlek  met 
omkeeringsverschijnselen ; vertoont  dit  alles  in  versterkte  mate. 
Doet  men  nu  het  dichtheidsverval  van  teeken  wisselen,  dan  krimpt 
eerst  het  beeld  weer  samen  tot  cp,  om  zich  vervolgens  uit  te  zetten 
tot  co,  in  zekeren  zin  het  spiegelbeeld  van  tp.  Van  het  merkwaardig 
schouwspel  dezer  geleidelijke,  geheel  regelbare  veranderingen  geven 
de  fotografieën  slechts  een  gebrekkigen  indruk. 
De  betrekking  tusschen  straalkromming  en  diclitheidsverval. 
De  vraag  dringt  zich  op,  of  het  nu  wel  luaarschijnlijk  is,  dat 
omstandigheden  als  die,  welke  bij  onze  proeven  verwezenlijkt  waren, 
zich  ook  voordoen  hetzij  in  de  natuur,  hetzij  bij  spectroscopische 
onderzoekingen,  met  geheel  andere  bedoelingen  ondernomen. 
Merken  wij  in  de  eerste  plaats  op,  dat  zonderling  gevormde  dia- 
phragma-openingen  niet  absoluut  noodig  zijn  om  verschijnselen  als 
de  boven  beschrevene  te  doen  ontstaan.  Had  onze  lichtbron  een 
standvastige,  bijv.  cirkelvormige  gedaante  gehad;  waren  daarentegen 
richting  en  grootte  van  het  dichtheidsverval  in  onze  buis  niet  zoo 
gelijkmatig  geweest,  doch  zeer  verschillend  op  verschillende  plaatsen 
van  het  door  de  lens  F afgebeelde  veld;  dan  zouden  de  Z)-lijnen 
eveneens  allerlei  uitwassen  hebben  vertoond,  nu  bepaald  door  de 
configuratie  der  dichtheidsverdeeling. 
In  de  tweede  plaats  willen  wij  trachten,  ons  eenig  denkbeeld 
aangaande  de  quantitatieve  verhoudingen  te  vormen. 
De  kromtestraal  p van  de  baan  der  meest  afgeweken  lichtsoorten, 
die  op  onze  fotografieën  voorkomen,  is  gemakkelijk  te  schatten  uit 
den  afstand  d van  het  diaphragma  P tot  het  midden  van  den  oven, 
den  afstand  ö van  de  verst  verwijderde  diaphragma-openingen  tot 
de  optische  as,  en  de  lengte  I van  de  ruimte  waarin  straalkromming 
optreedt.  Immers 
Q : I = d : ö. 
Voor  ö—l  cm.,  d = 110  cm.,  I =27  cm.  geeft  dit  q = 3000  cm. 
De  gemiddelde  dichtheid  A van  den  natriumdamp  was  daarbij  ongeveer 
1 
van  de  dichtheid  der  dampkringslucht. 
Zoeken  wij,  hoe  q afhangt  van  het  dichtheidsverval. 
Steeds  is  : 
n 
(^  = -,  0) 
n 
wanneer  n den  plaatselijken  brekingsindex  van  de  middenstof  voor 
