( 333  ) 
kelijk  is  van  het  gehalte  aan  natriumdamp  in  het  gasmengsel. 
Zoo  bewijzen  de  groote  waterstof-  en  calciumprotuberanties,  dat  er 
betrekkelijk  veel  waterstof  en  calciumdamp  in  de  buitenste  deelen 
der  zon  voorkomt;  maar  wellicht  zou  zelfs  een  gehalte  van  enkele 
procenten  reeds  voldoende  zijn  om  van  de  verschijnselen  rekenschap 
te  geven. 
Als  wij  terecht  hebben  ondersteld  dat  niet-radiaal  gerichte  dicht- 
heids-gradiënten  in  de  zon  veelvuldig  voorkomen,  en  aldaar  den 
algemeenen  radialen  gradiënt  veel  sterker  storen  dan  zulks  op  aarde 
het  geval  is,  moeten  niet  alleen  stralen  uit  het  randgebied,  maar 
evenzeer  stralen  uit  de  overige  deelen  der  zonneschijf  merkbaar  van 
den  rechten  weg  afwijken.  Tn  hoofdzaak  betreft  dit  natuurlijk  de 
lichtsoorten  die  anomale  dispersie  ondergaan.  Elke  ahsorptielijn  van 
het  zonnespectrum  moet  dus  gehuld  zijn  in  een  disper siehand. 
Wel  is  waar  vertoonen  zich  absorptielijnen  van  elementen,  die 
slechts  in  uiterst  verdunden  toestand  in  het  gasmengsel  voorkomen, 
als  nagenoeg  scherpe  lijnen,  omdat  voor  die  stotfen  alle  dichtheids- 
gradiënten  veel  kleiner  zijn  dan  voor  hoofdbestanddeelen,  en  dus  de 
straalkromming  van  licht  uit  de  omgeving  dezer  lijnen  onmerkbaar 
wordt.  Ook  kunnen  van  elementen  die  wèl  sterk  vertegenwoordigd 
zijn,  sommige  lijnen  zich  toch  scherp  vertoonen,  omdat  niet  alle 
lijnen  van  eenzelfde  element,  bij  gegeven  dichtheid,  in  gelijke  mate 
anomale  dispersie  veroorzaken.  Misschien  zelfs  zijn  er  absorptielijnen 
die  onder  geen  omstandigheden  tot  dat  verschijnsel  aanleiding  geven 
— hetgeen  trouwens  uit  het  oogpunt  der  lichttheorie  minder  waar- 
schijnlijk mag  worden  geacht. 
Hoe  dit  ook  zij,  de  genoemde  beperkingen  brengen  geen  wijziging 
in  de  hoofdconclusie:  dat  onze  blik  op  het  zonnespectrum  veranderd 
is.  Wij  zijn  genoodzaakt,  in  de  Fraunhofersche  lijnen  niet  uitsluitend, 
met  Kirchhoff,  absorptielijnen,  maar  hoofdzakelijk  dispersiebanden 
(of  dispersielijnen)  te  ziem  En  dat  ook  op  de  lichtverdeeling  in  de 
sterrespectra  de  straalbreking  een  overwegenden  invloed  heeft,  kan 
evenmin  betwijfeld  worden. 
Wij  moeten  ons  gewennen  aan  het  denkbeeld  dat  in  de  nabijheid 
der  hemellichamen  de  lichtstralen  in  het  algemeen  krom  zijn,  en  dat 
dientengevolge  in  de  gansche  hemelruimte  ongelijkmatige  stralings- 
velden verschillend  van  bouw  voor  de  verschillende  lichtsoorten, 
elkander  doordringen. 
1)  Dit  resultaat  is  vereenigbaar  met  een  hypothese  van  Schimdt  (Physikal.  Zeitschr. 
4,  S.  282  und  341),  volgens  v/elke  het  hoofdbestanddeel  van  de  zonne  atmosfeer 
een  zeer  licht,  nog  onbekend  gas  zou  zijn. 
2)  ,Das  ungleichmassige  Strahlungsfeld  und  die  Dispersionsbanden.”  Physikal. 
Zeitschr.  6,  S.  239—248  (1905). 
