( 347  ) 
overgangen  van  de  twee  stabiele  anisotrope  fasen  in  de  tusschen- 
gelegene  labielere,  bij  voorzichtig  werken  geheel  en  al  kontinii  schijnen ; 
de  viskositeit  schijnt  gradueel  in  die  der  stabiele  fasen  over  te  gaan. 
Opmerkelijk  is  ook  de  onmogelijkheid,  om  de  overgangstemperaturen  bij 
stijgende  óf  bij  dalende  temperatuur  van  het  buitenbad  exact  hetzelfde 
te  vinden.  Steeds  slingeren  de  verkregen  waarden  voor  de  begin-,  en 
eindtemperatuur  van  elk  fase-trajekt  binnen' enge  grenzen.  Hetzelfde 
is  t geval,  als  men  de  vaste  stof  opsmeltend,  het  punt  wil  bepalen, 
waarbij  de  eerste  weekheid  der  massa  gaat  optreden  : ook  daar  slingert 
men  bij  de  temperatuur- vaststelling  binnen  intervallen  als  b.v.  147° 
156'-'  C.  Het  geheele  verloop  der  afkoeling  van  isotroop- vloeibaar  tot 
vast,  gelijkt  hier  in  hooge  mate  op  een  proces,  waarbij  tusschen  de  ver- 
schillende stadiën  een  kontinuë  overgang  bestaat.  Vooral  is  ’t,  alsof 
de  twee  labiele  fasen  ieder  uit  eene  geheele  reeks  van  labiele  toestanden 
zijn  saamgesteld,  die  achtereenvolgens  optreden  om  den  band  te  vormen, 
eenerzijds  tusschen  vast  en  vloeibaar-anisotroop,  anderzijds  tusschen 
anisotroop-,  en  isotroop-vloeibaar.  Het  geheel  toont  veel  overeen- 
komst met  eene  gradueele  dissociatie  en  associatie  tusschen  minder  of 
meerder  samengestelde  molekuul-komplexen.  Het  is  zeer  wel  moge- 
lijk, dat  de  overgangen  vast-vloeibaar,  in  stede  van  plotseling,  juist 
kontinu  verloopen,  waarbij  eene  ononderbroken  serie  van  labiele, 
en  bij  de  meeste  stoffen  niet  realiseerbare  tusschentoestanden  wordt 
doorloopen,  onder  welke  tusschentoestanden  dan  enkele  somtijds 
vast  te  houden  zijn  bij  diè  stoffen,  welke  als  deze  cholesteryl-esters, 
het  fenomeen  der  dubbelbrekende  vloeistoftoestanden  plegen  te  ver- 
tonnen. Een  en  ander  dringt  zich  aan  den  onderzoeker  van  zelf  als 
^waarschijnlijk  op,  vooral  nu  toch  bewezen  werd,  dat  bij  mijne  overige 
cholesterjl-esters,  zelfs  bij  het  caprinaat,  beide  of  één  der  beide  ani- 
sotrope vloeistoffasen  steeds  labiel  en  alleen  bij  onderkoeling  realiseerbaar 
waren ; ja,  dat  zelfs  enkele  hunner,  zooals  cholesteiyl-isobutyraat,  niet 
m zuiveren  toestend,  maar  alleen  door  sommige  bijmengselen,  de  hun 
toekomende  labiele  anisotrope  vloeistoffasen  vermogen  te  vertonnen, 
ilet  het  denkbeeld  eener  gradueele  dissociatie  van  samengestelde 
molekuul-komplexen  in  meer  eenvoudige,  is  ook  ’t  feit  in  overeen- 
stemming, dat  men  de  anisotroop-vloeibare  fasen  nog  nooit  heeft 
zien  optreden,  na  de  isotrope:  steeds  is  deze  het  slot  verschijnsel, 
wat  dan  daarin  moet  gezocht  worden,  dat  eene  dissociatie  van  dezen 
aard  immer  met  stijgende  temperatuur  pleegt  toe  te  nemen. 
Dat  ook  bij  afkoeling  tusschen  vast  en  anisotroop- vloeibaar  niet 
alles  zoo  bruusk  gaat,  als  het  groote  kalorische  effekt  zou  doen 
vermoeden,  blijkt  bij  het  cholesterjl-cinnamylaat  daaruit,  dat  na  stolling 
ler  en  daar  tusschen  de  vaste  massa,  vooral  aan  de  wanden  der 
