( 389  ) 
Scheikunde.  — De  Heer  Franchimont  biedt  eene  mededeeliiig 
aan  van  den  Heer  F.  M.  Jaeger:  „Over  stof  en,  welke  meerdere 
stabiele  vloeistoftoestanden  bezitten,  en  over  de  verschijnselen, 
ivelke  bij  anisotrope  vloeistoffen  kunnen  worden  waargenomen. 
(Mede  aangeboden  door  den  Heer  Bakhuis  Roozeboom.) 
§ 1.  De  hier  bestudeerde  verbindingen  behooren  tot  de  reeks  der 
vetzure  cholesteryl-esters,  waaromtrent  ik  reeds  vóór  korten  tijd 
mededeeling  heb  gedaan  ').  Zij  kunnen  als  aanvulling  der  daar  ge- 
sjntheseerde  esters  beschouwd  worden,  en  omvatten:  Cholesteryl- 
Heptylaat,  -Nonylaat,  -Lauraat,  -Myristaat,  -Palmitaat  en  -Stearaat. 
De  'palmitine-zMve  ester  is,  naar  bekend  is,  ook  fysiologisch  van 
beteekenis,  daar  hij,  nevens  het  Oleaat  (Smpt.  43°  C.)  standvastig  in 
het  bloedseruni  voorkomD*). 
Ik  heb  deze  verbindingen  bereid,  door  samensmelten  van  gelijke 
gewichtshoeveelheden  zuiver  cholesterine  en  vetzuur,  en  zuivering 
door  gefraktion eerde  kristallisatie  uit  mengsels  van  aether  en  alkohol, 
of  van  aethylacetaat  en  alkohol.  Bijzonderheden  zal  ik  later,  in  een 
uitvoeriger  opstel  in  t Receuil,  mededeelen.  De  stoffen  werden  als 
zuiver  beschouwd,  als  hunne  karakteristieke  temperatuurgrenzen  en 
de  daarbij  optredende,  typische  omzettingen,  óók  na  nógmalig  om- 
kristalliseeren,  onveranderd  tot  in  bijzonderheden  bleven,  terwijl  de 
vaste  fase  mikroskopisch  bovendien  geene  heterogene  bestanddeelen 
meer  bleek  te  bevatten. 
De  meesten  dezer  esters  werden  verkregen  in  den  vorm  van  prachtig- 
schitterende,  als  visch-schubben  uitziende,  zeer  buigzame,  plaatvormige 
kiistallen ; enkelen,  o.a.  het  heptylaat  en  het  lauraat,  kristalliseeren 
in  harde,  lange  naalden. 
Het  onderzoek  heeft  geleerd,  dat  deze  esters  der  hoogere  vetzuren, 
voor  ’t  grootste  deel,  drie  stabiele  vloeibare  fasen  bezitten.  Terwijl 
bij  de  eerste  termen  der  reeks  ééne  dezer  anisotrope  fasen  of  beide 
labiel  waren  met  betrekking  tot  de  isotrope  smelt,  — zijn  zij  thans 
alle  drie  onder  de  gegeven  omstandigheden  stabiel,  hoewel  somtijds 
bepaalde  ^ irreversibele  overgangen  hier  nog  voorkomen.  Opmer- 
kelijk is  t,  dat  het  stearaat  weer  meer  analogie  met  de  lagere  termen 
gaat  vertoonen,  in  zoo  verre  hier  óf  geene,  óf  slechts  labiele  vloei- 
baar-anisotrope  fasen  schijnen  op  te  kunnen  treden.  Een  verband  en 
h F.  M.  Jaeger,  Versl.  Kon.  Ak.  v.  Wet.  Amsterd.  1906 ; Ree.  d.  Trav.  d. 
Ghim.  d.  Pays-Bas,  T.  XXIV,  p.  334—351. 
2)  K.  Hürthle,  Z.  f.  physiol.  Ghem.  21.  331.  (1895);  ’t  bloedserum  werd  onder 
zoent  van:  inensch,  paard,  rund,  sehaap,  zwijn  en  hond. 
