( 391  ) 
vindt  in  het  p-^-diagram  der  figuur  1 geene  plaats.  Mogelijk  ware 
zulk  eene  ligging  der  betr.  temperaturen  wèl,  wanneer  men  het 
stelsel  als  een  systeem  van  twee  komponenten  kon  opvatten,  zooals 
bv.,  indien  hier  van  tautomere  vormen,  die  met  eindige  snelheden 
in  elkaar  omgezet  worden,  sprake  ware.  Dat  hier,  bij  al  deze  stoffen 
„vertragingsverschijnselen”  echter  eene  groote  rol  spelen,  acht  ik  hoogst 
waarschijnlijk;  de  enorme  onderkoeling  trouwens,  welke  de  fase  A 
kan  ondergaan  zonder  transformatie,  bewijst  zulks  voldoende,  en  wel 
bij  ’t  grootste  aantal  dezer  esters. 
Het  verschillend  gedrag  van  ’t  lauraat  bij  opsmelting  en  bij  af- 
koeling der  gesmolten  massa  is  zóó  karakteritiek,  dat  aan  de  on- 
omkeerbaarheid van  elke  reeks  overgangen  niet  getwijfeld  kan  worden. 
Meer  gedetailleerd  is  een  en  ander  hieronder,  bij  het  mikrofysisch 
onderzoek  besproken. 
§ 6.  Het  Cholesteryl-Nonylaat  is  bij  90°  C.,  als  isotrope,  gesmolten 
massa  nog  zoo  dik-vloeibaar  als  paraffine-olie.  Bij  afkoeling  treedt  er 
bij  89.'^5  C.  eene  stabiele,  eenigzins  grauwige  dubbelbrekende  vloei- 
stoffase  B op,  die  gradueel  dikker  wordend,  bij  72. °8  C.  over- 
gaat in  eene  tweede,  sterk  dubbelbrekende  vloeistoffase  A,  welke 
overgang  met  schitterende  kleurspelingen  gepaard  gaat.  Alle  drie 
deze  vloeistoffen  zijn  binnen  elk  specifiek  temperatuurtrajekt,  volko- 
men stabiel.  Zoowel  bij  opsmelting  als  bij  de  afkoeling  der  stof 
treden  ze  steeds  in  behoorlijke  volgorde  achter  elkaar  op. 
Deze  dikvloeibare,  sterk  dubbelbrekende  vloeistoffase  A nu,  wordt 
bij  afkoeling  steeds  meer  viskeus,  en  gaat  ten  slotte  in  eene  ’hoorn- 
achtige,  doorschijnende  massa  over,  die  geen  spoor  van  eene  intre- 
dende kristallisatie  vertoont.  Ook  na  uren  is  de  soms  nog  zeer  taaie 
massa  nog  niet  in  kristallen  overgegaan.  Een  stolpunt,  en  bij  opsmel- 
ting evenmin  eene  temperatuur  van  vloeibaar-worden,  is  dus  bij  deze 
stof  niet  aan  te  geven.  Oorzaak  daarvan  is,  dat  de  dubbelbrekende 
vloeistof  A enorm  onderkoeld  kan  worden,  en  allengs  in  den  vasten 
toestand  overgaat,  zonder  te  kristalliseeren. 
Gelijk  ’t  mikrofysisch  onderzoek  ook  heeft  geleerd,  treedt  dan 
later  plotseling  eene  sferoliethen vorming  in  de  massa  op,  welke  ten 
slotte  tot  algeheele  kristallisatie  der  stof  leidt. 
De  snelheid,  waarmee  zich  zulke  sferoliethen  vormen,  bleek  in 
enkele  gevallen  niet  grooter  te  zijn  dan  0.000035  tot  0.000070  m.m. 
per  sekunde! 
^ 4.  Het  Choïesteryl-Myristaat  is  bij  85°  C.  nog  eene  isotrope, 
paraffine-olieachtige  vloeistof.  Bij  afkoeling  wordt  ze  allengs  dikker- 
