( 399  ) 
plaatst  zich  bij  ’t  verwarmen  gemakkelijk  naar  de  koele  deelen  van 
’t  objektglaasje. 
§ 14.  Tenslotte  kan  ik  nog  enkele  gegevens  meedeelen  van  ver- 
schijnselen, welke  de  beteekenis  der  sferoliethen-struktiiur  voor  deze 
kwestie’s  duidelijk  bewijzen. 
Voor  eenigen  tijd  heb  ik  een  onderzoek  gepubliceerd  over  de 
vetzure  esters  van  ’t  Pkytosterine  uit  Calabarvet,  en  daarbij  mee- 
gedeeld, hoe  zij  alle  in  ,,sferolietlienvorm”  plegen  te  kristalliseeren 
uit  hun  afgekoelde,  isotrope  smeltmassa,  terwijl  daarbij  anisotrope 
vloeistoffasen  niet  werden  waargenomen,  met  uitzondering  van  het 
normale  valeraat,  dat  eene  dikvloeibare  anisotrope  modifikatie  bezit, 
en  ’t  verschijnsel  vertoont  van  het  veranderlijke,  en  na  langdurig 
liggen  weer  normaal  wordende  smeltpunt,  een  feit,  dat  ook  bij  enkele 
vetzure  gljcerine-esters  is  waargenomen.  Sedert  dien  is  door  Windaus 
bewezen,  dat  l>et  uit  Calabarvet  geëxtraheerde  phytosterine  een  mengsel 
is  van  twee  isomorfe,  en  door  kristallisatie  niet  te  scheiden  phyto- 
sterinen.  Bezig  zijnde,  uit  het  voornaamste  dier  twee  phytosterinen, 
nl.  uit  de  «-verbinding,  (smpt  : 136^),  de  zuivere  vetzure  esters  te 
bereiden,  ontdekte  ik,  dat  ’t  gesmolten  propionaat  van  het  a-pliyto^ 
sterine  (smpt : 108'^  C.),  bij  snelle  afkoeling  in  koud  water,  de  schit- 
terendste interferentiekleuren  vertoonde,  zooals  dit  óók  ’t  geval  is  bij 
diè  cholesteryl-esters  (acetaat  bv.),  welke  labiele  anisotrope  vloeistof- 
fasen bezitten.  De  gedachte  lag  natuurlijk  onmiddellijk  voor  de  hand, 
om  deze  verschijnselen  aan  ’t  optreden  van  vloeibare  kristallen  bij 
den  thans  zuiveren  «-phytosterine-ester  toe  te  schrijven.  Een  dergelijk 
gedrag  vertoonde  ook  het  volmaakt  zuivere  a-phytosterine-acetaat, 
hoewel  met  veel  minder  groote  kleurenpracht.  Opmerkelijk  echter  was 
het,  dat  het  u-pkytosterine-propionaat,  óok  na  volkomen  A'ast- wording, 
die  kleuren  nog  onbepaald  langen  tijd  bleef  behouden,  vooral  aan  de 
wanden  van  het  reageerbuisje,  daar,  waar  de  laag  der  stof  eene 
geringere  dikte  had,  en  zeer  snel  was  afgekoeld. 
Het  mikroskopisch  onderzoek  liet  nu  erkennen,  dat  deze  beide 
stoffen  waarschijnlijk  geene,  of  althans  zeer  snel  verdwijnende  aniso- 
trope vloeibare  fasen  vertonnen,  maar  dat  ’t  genoemde  kleuren- 
1)  Terwijl  de  ])hytosteryl-es\.&vs  uit  Galabarvet,  dus  bij  een  bepaald  gehalte  aan 
het  (3-homoloog,  geene  vloeibare  kristallen  vertoonen,  bleken  de  „zuivere”  «i-esters 
thans  dit  verschijnsel  al  van  af  t butyraat,  — misschien  zelfs  van  af  ’t  propionaat, 
wèl  te  vertoonen.  Deze  ontdekking  is  een  gewichtig  argument  tegen  de,  met 
betrekking  tot  de  cholesteryl-estevs  meermalen  geuite  beweringen,  als  zouden  de 
merkwaardige,  hier  bestudeerde  verschijnselen,  aan  bijmenging  van  homologe 
cholesterinen  toe  te  schrijven  zijn.  Vreemde  bijmengsels  verhinderen  in  ’t  algemeen 
juist  deze  verschijnselen  geheel  en  al;  steèds  echter  worden  ze  eer  bedorven  dan 
verbeterd. 
