( 406  ) 
der  massa,  zooals  aan  de  spiraalsgewijze  vervorming  van  ’t  zwarte 
kruis  waar  te  nemen  is.  Soms  kan  men,  vóór  ’t  isotroop  worden, 
nog  eerst  eene  intredende  vergrooting  der  ,,plaatvormige  vloeiende 
kristallen”  ten  koste  van  de  kleinere  tusschenliggende  bolletjes  obser- 
veeren ; een  gevolg  van  de  bij  verwarming  zich  een  oogenblik  ver- 
grootende  kristallisatie-snelheid. 
§ 7.  Bij  afkoeling  der  isotrope  smelt,  differentieert  zich  deze  eerst 
in  een  onnoemelijk  aantal  der  dubbelbrekende  vloeistofbollen,  welke 
dan  lokaal  hier  en  daar  tot  de  meer  plaatvormige  vloeiende  kristallen 
samenvloeien.  Bij  verdere  afkoeling  blijven  deze  laatste  individuen 
geruimen  tijd,  ondanks  de  onderkoeling,  bestaan,  terwijl  de  bolletjes 
zich  ondertusschen  tot  deze  zelfde  soort  van  plaatvormige  individuen 
vereenigd  hebben.  Dit,  in  hooge  interferentiekleuren  schitterende 
aggregaat,  wordt  bij  langer  liggen  geleidelijk  taaier  en  taaier  in 
konsistentie,  terwijl  de  aggregatie,  door  eene  schijnbare  barsting,  hoe 
langer  zoo  kleinkorreliger  wordt.  Echter  blijft  de  fase,  nog  uren  lang 
soms,  anisotroop-vloeibaar,  zooals  men  door  verschuiving  der  massa, 
en  door  den  pseudo-isotropen  rand,  welke  fijne,  dubbelbrekende 
stroomingslijnen  gaat  vertoonen,  duidelijk  bewijzen  kan.  Tenslotte 
gaat  ze,  nadat  eerst  de  pseudo-isotrope  v loeistof  tot  dezelfde,  haast 
volmaakt  onbewegelijke  aggregatie  van  dubbelbrekende  individuen  is 
overgegaan  als  de  rest,  na  zeer  langen  tijd  geleidelijk  over  in  een 
aggregaat  van  plaatjes  en  sferoliethachtige  massa’s,  met  sterke  dubbel- 
breking  voorzien. 
§ 8.  Als  men  de,  eenige  uren  gelegen  hebbende,  gedeeltelijk  vaste 
massa,  of  wèl  de  eenmaal  geheel  vast  geworden  massa,  voorzichtig 
opsmelt,  dan  gelukt  ’t  soms,  om  bij  de  twee  valeraten,  de  kristallen 
der  fase  S (dus  de  vaste  kristallen),  — nog  eenige  oogenblikken 
nevens  de  isotrope  smelt  L te  houden,  bij  eene  temperatuur,  welke 
gelegen  is  boven  ’t  hoogste  omzettingspunt.  Dit  verschijnsel  is  derhalve 
weder  geheel  analoog  aan  dat,  hetwelk  bij  het  cholesteryl-lauraat 
’t  eerst  door  mij  werd  waargenomen,  en  dat  als  eene  verhitting  eener 
vaste  stof  S boven  haar  smeltpunt  zonder  intredende  smelting  zou 
kunnen  gekwalificeerd  worden.  Voorloopig  schijnt,  volgens  de  be- 
staande opvattingen  althans,  dit  gedrag  slechts  verklaard  te  kunnen 
worden,  indien  men  hier  een  twee-komponenten-systeem,  met  b.v. 
aan  sterke  vertraging  onderhevige  tautomere  omzettingen,  wil  aannemen. 
Wanneer  men  de  nauwelijks  tot  enkele  vloeibare  dubbelbrekende 
droppels  afgekoelde  isotrope  smelt  L voorzichtig  verhit,  dan  kan  men 
soms  waarnemen,  hoe  daar,  waar  een  oogenblik  te  voren  de  sterk 
