( 512  ) 
de  oppervlakte-energie  van  de  grenslaag,  en  den  diameter  van  de 
buis,  waarin  de  proef  genomen  wordt.  De  capillariteit  veroorzaakt 
aldus  eene  vertraging  in  het  optreden  van  het  barotropische  ver- 
schijnsel ; bij  verhooging  van  druk  zoowel  als  bij  verlaging  moet  de 
barotropische  raakkoorde  door  verhooging  of  verlaging  van  den  druk 
tot  een  zeker  bedrag  overschreden  worden,  voordat  het  verwisselen 
van  stand  der  beide  phasen  optreedt.  Zoo  is  het  in  Med.  N“.  96a 
(November  ’06,  p.  455)  genoemde  drukverschil  bij  het  zinken  van 
de  voornamelijk  uit  helium  bestaande  gasphase  en  het  weder  op- 
stijgen bij  de  daarop  volgende  ontspanning  (49  en  32  atm.)  b.v.  te 
verklaren  met  behulp  van  de  volgende  bij  eene  eerste  schatting  aan- 
nemelijke onderstellingen. 
1°.  dat  He  bij  — 253°  C.  en  32,  resp.  49  atm.,  zich  in  overeen- 
stemmenden toestand  bevindt  met  bij  150°  C.  en  160,  resp.  245 
1 
atm,,  overkomstig  de  aannamen;  = - Vi-gr  volgens  de” verhouding 
der  moleculaire  brekende  vermogens,  TkHe  = l°-5  (volgens  Olszewski 
indien  de  gasphase  alleen  uit  He  (molec.  gew.  4)  bestond, 
zou  dan  de  dichtheid  bij  genoemde  temp.  en  drukken  zijn  0.062, 
resp.  0.081  en  zou,  indien  bovendien  de  vloeistofphase  bij  beide 
drukken  dezelfde  dichtheid  had,  moeten  beantwoorden  aan 
een  dichtheidsverschil  van  ± 0.01 ; wegens  het  niet  vervuld  zijn 
der  beide  laatstgenoemde  onderstellingen  zal  dit  dichtheidsverschil 
kleiner  zijn ; 
2®.  dat  de  oppervlakteenergie  van  de  grenslijn  tusschen  de  bij  boven- 
genoemde temperatuur  en  drukken  coexisteerende  phasen  niet  eenige 
malen  kleiner  (of  grooter)  is  dan  die  van  vloeibare  waterstof  bij  die 
temp.  in  evenwicht  met  zijn  verzadigden  damp,  en  deze  laatste  uit 
die  van  stikstof  volgens  het  beginsel  der  overeenstemmende  toe- 
standen kan  worden  afgeleid.  De  gasbel  zal  dan  in  eene  buis  als  die, 
waarin  de  in  Meded.  N®.  96a  beschreven  proef  geschiedde,  (inw, 
diam.  8 inM.)  eerst  door  de  vloeistof  heenzinken  of  weer  opstijgen, 
als  het  verschil  der  kromtestralen  van  de  toppen  der  begrenzende 
menisci  dat  tusschen  3 en  5 mM.  overschrijdt. 
Het  geheele  verschijnsel  van  het  zinken  en  weer  opstijgen  der 
zich  bij  lagen  druk  boven  bevindende  phase  treedt  ten  gevolge  van 
de  zwaartekracht  alleen  niet  op  bij  die  temperaturen,  waarbij 
jt 
Omax  A dcap~  Is  dit  vooi*  meiigsels  van  een  bepaald  stoffen- 
paar  voor  elke  temperatuur  tusschen  de  onderste  en  bovenste  baro- 
1)  Baly  en  Donnan,  Trans.  Gliem.  Soc.  81  (1902)  p.  907. 
