( 519  ) 
waterstofthermometer  (zie  Med.  N“.  95«  Oct.  1906)  is  verkregen.  In 
het  verkrijgen  der  hiervoor  noodige  standvastigheid  en  zekerheid  der 
lage  temperaturen,  ligt  de  groote  moeielijkheid  van  het  onderzoek. 
Te  Leiden  was  dan  ook  het  inrichten  van  betrouwbare  crjostaten 
tot  een  afzonderlijk  onderwerp  van  onderzoek  gemaakt  (verg.  Med. 
Nol  83  en  94). 
Dit  onderzoek  omvat  drie  serien  van  piëzometer-bepalingen  bij 
dichtheden  repectievelijk  ongeveer  70,  160  en  300  maal  de  normale. 
Verscheidene  van  de  thans  medegedeelde  Avaarnemingen  liggen  in 
de  buurt  van  de  lijn  der  minima  van  p v.  Den  loop  van  deze  lijn 
laten  zij  vrij  nauAvkeurig  bepalen  (zie  § 13). 
Wij  bepalen  ons  in  deze  Mededeeling  tot  onze  waarnemingen  zelve. 
Over  de  discussie  ervan,  ook  in  verband  met  de  resultaten  van  andere 
waarnemers,  zal  een  volgende  Mededeeling  handelen. 
§ 2.  Overzicht  der  gebruikte  toestellen. 
a.  Op  PI.  I is  in  fig.  1 het  systeem  der  meettoestellen  en  hulp- 
middelen, behalve  wat  betrekking  heeft  op  het  onderhouden  van  een 
standvastige  temperatuur  in  den  cryostaat,  schematisch  *)  voorgesteld. 
De  corapressietoestel  A is  dezelfde  als  de  in  Med.  N“.  84  (Mrt.  1903) 
vermelde.  Voor  de  beteekenis  van  het  bijbehoorende  stelsel  van 
leidingen,  kranen  en  andere  onderdeelen  kan  verwezen  worden  naar 
Med.  N“.  69  en  N“.  84.  Dezelfde  letters  zijn  gebruikt,  behalve  dat 
Cl  in  deze  Mededeeling  is  gebruikt  voor  de  kraan,  waardoor  de 
samengeperste  lucht  wordt  toegelaten  en  Cj  voor  de  kraan,  die  het 
peilglas  afsluit.  De  persbus,  voorzien  van  het  daarbij  behoorende 
stelsel  van  kranen,  het  kwikreservoir  en  peilglas  is  in  vooraanzicht 
in  fig.  3 van  PI.  I voorgesteld.  De  piëzometer  met  de  verbindingen 
g^  en  is  in  fig.  2 van  PI.  I in  détail  weergegeven. 
De  inrichting  van  den  cryostaat  B,  welke  diende  bij  de  bepalingen 
in  deze  Mededeeling  vermeld,  vindt  men  in  Med.  N".  94^^  beschreven. 
Vooi-  de  beschrijving  der  toestellen,  dienende  voor  het  constant 
houden  van  de  temperatuur  in  den  cryostaat  kan  tevens  naar  deze 
WiTKOwsKi,  wiens  belangrijk  onderzoek  over  de  uitzetting  van  waterstof  reeds 
(Bulletin  de  l’Académie  des  Sciences  de  (Iracovie  1905)  verscheen,  voor  de  proeven 
in  deze  Mededeeling  vermeld,  voltooid  waren,  merkt  dit  reeds  op  ter  verklaring 
daarvan,  dat  hij  bij  temperaturen  lager  dan  — 147°  de  directe  bepaling  van  iso- 
thermen heeft  opgegeven. 
2)  De  grenzen  worden  hoofdzakelijk  bepaald  door  den  druk,  waaronder  het  gas 
komt  te  staan;  deze  zijn  ongeveer  20  en  60  atm. 
De  enkele  toestellen  zijn^op  dezelfde  schaal,  de  verbindingen  schematisch  voor- 
gesteld. 
