( Ö27  ) 
Bij  de  isotherme-bepalingen  werden  voorzoover  de  druk  dit  toeliet, 
in  iedere  serie  drie  punten  op  elke  isotherrae  gekozen  met  ongeveer 
gelijke  dichtheidsverschillen  opklimmende,  wat  voor  de  berekening 
der  viriaalcoefficienten  (zie  § 12)  voordeelen  oplevert.  Op  deze  punten 
werd  ingesteld  door  het  kwik  te  brengen  beneden,  midden  en  boven 
in  den  verdeelen  steel  Ter  controle  werden  bij  eenige  der  bepa- 
lingen bij  afdalenden  druk  de  beide  punten  in  het  midden  en  beneden 
in  den  steel  nog  eens  bepaald. 
Voor  elke  bepaling  Averd  gewacht  tot  zoowel  de  druk  als  de  tem- 
peratuur constant  waren  en  men  kon  aannemen,  dat  het  temperatuur- 
en  drukevenwicht  zich  had  ingesteld.  Dit  zal  het  geval  zijn,  wanneer 
de  meniscus  in  den  verdeelden  steel  binnen  dezelfde  enge  grenzen 
zich  op  en  neer  blijft  bewegen.  De  standvastigheid  der  temperatuur 
was  door  een  goede  regeling  verzekerd  en  die  van  den  druk  door 
acht  te  geven  op  de  in  § 2 reeds  vermelde  oliebakjes,  waardoor  het 
kleinste  lek  onmiddellijk  verraden  wordt  ^),  gemakkelijk  te  verkijgen 
en  te  behouden. 
Was  de  hierboven  genoemde  constante  toestand  ingetreden,  dan 
werden  achtereenvolgens  beurtelings  eenige  aflezingen  van  den  piezo- 
meter  en  den  manometer  A^erricht.  Stemden  deze  laatste  onderling 
overeen,  dan  werd  tot  een  volgend  punt  overgegaan. 
Wat  betreft  de  temperatuur-regeling  geschiedden  de  metingen  onder 
dezelfde  omstandigheden  als  de  onderzoekingen  met  den  waterstof- 
thermometer  beschreven  in  Med.  N”.  95®  (Oct.  1906).  Behalve  de 
Aveerstandstherraometer  A'oor  regeling  en  temperatuurbepaling  was 
het  thermo-element  ook  hier  aangebracht,  als  controle  voor  de  tempe- 
ratuurbepaling. Daar  echter  de  aanwijzingen  van  den  Aveerstands- 
thermometer  betrouAvbaarder  bleken  dan  die  van  het  thermo-element 
Averden  alleen  die  van  den  eersten  toestel  voor  de  berekeningen 
gebruikt.  Er  Averd  steeds  zoo  goed  mogelijk  zorg  gedragen  dat  de 
temperaturen,  waarbij  bepalingen  werden  gedaan,  zoo  dicht  mogelijk 
lagen  bij  die,  welke  gebruikt  zijn  voor  de  calibratie  A^an  den  weer- 
standsthermometer  om  de  correcties  klein  en  de  nauAA^keurigheid  der 
temperatuurbepaling  zoo  groot  mogelijk  te  doen  zijn. 
Het  instellen  \'an  den  druk  geschiedde  naar  aanwijzing  van  den 
metaalmanometer  M van  PI.  I,  fig.  1.  Indien, het  overgaan  van  den  eenen 
druk  tot  den  volgenden  slechts  langzaam  geschiedde  Avas  het  hiermede 
gepaard  gaande  warmteproces  in  het  reservoir  zoo  gering  dat  de 
temperatuurregeling  en  meting  geen  merkbare  storing  ondervond, 
b Vroeger  vereischte  dit  dikwijls  een  langdurig  en  soms  vruchteloos  zoeken 
verg.  bijv.  Med.  N'k  70  p.  8). 
