( 562  ) 
Be  in  beide  gevallen  aan  het  licht  gekomene  betrekking  zon  men 
vermogen  op  te  helderen  door  met  Langley  aan  te  nemen,  dat  de 
vagnsvezels  niet  het  hart  rechtsü’eeks  bereiken,  maar  eerst  nog  een 
station  der  intracardiale  gangliën  passeeren.  Bestaat  deze  verhouding, 
dan  zal  de  prikkelingstoestand  van  de  praeganglionaire  vezels  eerst 
door  overdracht  in  de  gangliencellen  aan  de  postganglionaire  vezels 
kunnen  worden  medegedeeld.  Dan  echter  geldt  in  deze  gangliencellen 
de  quantitatieve  dwang  van  de  wet  van  Weber  en  mag  eene  betrek- 
king, als  zooeven  geschetst,  allerminst  zonderling  heeten.  Tegen  deze 
wijze  van  opvatten  bestaat  evenwel  het  bezwaar,  dat  vermoedelijk' 
bij  prikkeling  der  postganglionaire  vezels  (in  den  zoogenaamden 
n-coronarius  ')  in  hoofdtrekken  wel  dezelfde  betrekking  zal  worden 
gevonden.  Indien  hieromtrent  niet  enkel  voorloopige  maar  ook  beslis- 
sende proeven  zullen  zijn  genomen,  zal  het  ondoenlijk  blijken  de  zooeven 
opgeworpen  verklaring  van  het  door  ons  beschreven  verschijnsel  te 
handhaven.  De  heer  Wolterson  wenscht  er  daarom  nog  een  andere 
verklaringswijze  naast  te  plaatsen,  die  naar  het  mij  voorkomt, 
werkelijk  eenige  waarschijnlijkheid  heeft,  en  zich  aan  de  hypothese 
van  Martin  betreffende  het  wezen  der  vaguswerking  aansluit. 
Verondersteld,  dat  door  vaguswerking  in  de  receptieve  substantie 
der  hartspier  zich  eenige  katalytisch  werkzame  stof  — - stel  om  de 
gedachten  te  bepalen  Martin’s  /if-ionen  — afscheidt,  dan  zal  de  boven 
vastgestelde  quantitatieve  verhouding  verklaard  zijn,  indien  men  mag 
aannemen,  dat  de  door  vaguswerking  afgescheiden  stof  slechts  in 
beperkte  mate  in  het  medium  oplosbaar  is.  Immers  bij  geringe 
productie  van  den  katalysator  zal  deze  nog  op  kunnen  lossen  en  de 
vertraging  nog  kunnen  doen  toenemen,  maar  wanneer  verzadiging 
van  het  medium  met  den  katalysator  is  opgetreden,  is  verdere  af- 
scheiding zonder  gevolg.  Men  zal  dan  verder  nog  moeten  aannemen, 
dat  de  nieuw  gevormde  katalysator  terstond  weder  uit  het  medium 
diffundeert,  of  in  onverschillige  verbindingen  Avordt  vastgelegd ; want 
gelijk  bekend,  houdt  de  vaguswerking  na  korten  tijd  op.  Alleen 
wanneer  de  duur  van  den  prikkel  wordt  verhoogd  en  zich  telkens 
en  telkens  opnieuw  katalytische  substantie  afscheidt,  kan  het  ver- 
dwijnen van  den  katalysator  worden  gecompenseerd  en  de  vertraging 
aanhouden. 
Het  tweede  chemische  proces,  waarmede  ons  het  proefschrift  van 
den  heer  Wolterson  in  aanraking  brengt,  dat  der  contractiliteit,  kan 
niet  aan  de  bovengevolgde  behandeling  onderworpen  worden,  , daar 
de  tijd-factor  ontbreekt.  Wel  hebben  wij  getracht  deze  er  in  te  brengen 
Over  den  n.  coronarius  als  postganglionaire  zenuw  zie  J.  Gewin  1.  c.  82. 
