( 856  ) 
De  proeven  van  Wien  zouden  tot  beter  met  de  buigingsproevem 
overeenstemmende  uitkomsten  hebben  geleid,  indien  daarbij  20-  tot 
100-maal  geringere  waarden  voor  de  energie  der  R.-sti’alen  waren 
gevonden.  Dit  verschil  is  te  groot  om  er  aan  te  mogen  denken, 
het  aan  waarnemingsfouten  toe  te  schrijven.  Eerder  moet  worden 
gedacht  aan  principieele  onjuistheden  in  de  methoden  van  waarne- 
ming of  in  de  aan  de  berekening  ten  grondslag  liggende  voorstellingen 
omtrent  het  mechanisme  der  verschijnselen. 
Wat  de  waarnemingsmethoden  betreft,  Wien  zelf  heeft  gewezen 
op  de  mogelijkheid,  dat  de  warmteontwikkeling,  die  door  bolometer 
of  thermo-element  wordt  aangewezen,  niet  ten  volle  is  op  te  vatten 
als  omgezette  energie  van  R. -stralen,  doch  ten  deele  — misschien  zelfs 
voor  een  groot  deel  — moet  worden  beschouwd  als  omgezette  inwen- 
dige atoom-energie,  vrijgemaakt  door  een  werking  der  R.-stralen,  die 
men  gevoegelijk  met  den  naam  katalytische  werking  zou  kunnen 
bestempelen. 
J.  D.  v.  D.  Waals  Jr.  oppert  daarnevens  het  denkbeeld,  dat 
wellicht  de  electronen  niet  door  een  enkelvoudigé  rechtlijnige  ver- 
traging tot  rust  komen,  doch  veeleer  door  de  wisselwerking  met  de 
deeltjes  der  anti-kathode,  alvorens  tot  rust  te  komen,  zich  een  tijd 
lang  nog  met  zeer  groote  snelheden  zigzagsgewijze  daartusschen 
bewegen  om  dan  bij  elke  sterke  bewegingsverandering  opnieuw  een 
Röntgengolf  uit  te  zenden.  Aldus  ware  van  elk  electron  een  veel 
grootere  bijdrage  tot  de  stralingsenergie  te  verwachten  dan  bij  een 
toedracht,  als  Wien  zich  voorstelt,  en  lieten  de  uitkomsten  van 
Wien’s  energiemetingen  zich  beter  rijmen  met  die  der  buigings- 
experimenten. 
Het  komt  mij  voor,  dat  naast  deze  onderstelling  een  andere  de 
aandacht  verdient,  welke  mij  toeschijnt  beter  in  overeenstemming  te 
zijn  met  de  bekende  eigenschappen  der  kathodestralen.  Het  is  deze, 
dat  niet  enkel  de  kathodestraalelementen,  doch  in  vereeniging  met 
deze  de  atomen  der  antikathode  de  voornaamste  emissiecentra  der 
R.-stralen  zijn. 
Men  stelle  zich  voor,  niet  dat  de  in  snelle  vaart  aankomende 
elektronen  tegen  de  atomen  als  het  ware  reflecteeren,  maar  dat  zij 
voor  ’t  meerendeel  deze,  zonder  aanmerkelijke  belemmering  in  hun 
vaart,  doorboren.  Dit  denkbeeld  is  geenszins  nieuw.  Men  vindt  het 
uitgewerkt  bij  Lenard®),  die  er  de  beste  verklaring  in  ziet  voor  de 
1)  W.  Wien.  Drudes  Ann.  d.  Ph.  18,  p.  1005,  1905;  vgd.  ook  E.  Gabïer.  Ann. 
d.  Ph.  21,  p.  957,  1906. 
2)  J.  D.  V.  D.  Waals  Jr.  Ann.  d.  Ph.  22.  p.  603.  1907. 
P.  Lenard.  Drudes  Ann.  d.  Ph.  12,  p.  734,  1903. 
