( 898  ) 
zekeren  zin  een  overgang  tot  een  Lactohacillus.  De  isoleering  op  melk- 
agarplaten  was  zeer  gemakkelijk,  zelfs  bij  30’  C. 
Wat  de  tweede  soort  aangaat,  de  eigenlijke  Lactobacillus  van  de 
yoghurt,  deze  liet  zich  op  melkagarplaten  moeilijk,  op  moutextract- 
agar  daarentegen  gemakkelijker  verkrijgen.  In  de  literatuur  is  daar- 
aan de  naam  gegeven  van  Bacillus  Massol  door  Grigokoff,  maar 
die  naam  komt  mij  onnoodig  voor,  omdat  de  kenmerken  goed  over- 
eenstemmen met  die  van  de  kefyrbacillen,  die  overigens  ook  in  onze 
omgeving,  bijv.  zooals  vroeger  reeds  is  opgemerkt,  in  gist  en  in 
karnemelk  kunnen  voorkomen.  Uilgezaaid  in  melk,  die  eenigszins 
zuur  is,  kunnen  zij  daarin  het  hooge  zuur,  bovengenoemd,  zonder 
hulp  van  andere  bacteriën  voortbrengen.  Koolzuurontwikkeling  heeft 
daarbij  niet  plaats  en  de  smaak  van  het  verkregen  produkt  is  zeer 
zuiver,  ofschoon  zeker  een  begin  van  vetsplitsing  bij  zo  Ik  een  hoog 
zuLirgehalte  onvermijdelijk  schijnt. 
Metchnikoit  schrijft  aan  het  gebruik  van  yoghurt  een  zeer  gunstige 
werking  toe  door  het  verminderen  van  de  verschijnselen  van  auto-intoxi- 
catie  uitgaande  van  het  darmkanaal,  en  hij  vei'klaart  dit  door  aan  te  nemen, 
dat  de  Lactobacillus  van  de  yoghurt,  na  de  maag  gepasseerd  te  zijn, 
ook  in  het  darmkanaal  werkzaam  blijft  en  de  vorming  der  produkten  die 
auto-intoxicatie  zouden  veroorzaken,  en  die  van  andere  bacteriënsoorten 
afkomstig  zijn,  tegengaat  ^).  Ik  betwijfel  niet  dat  dit  laatste  door  het 
melkzuur  kan  geschieden,  maar  als  zeer  onwaarschijnlijk  beschouw 
ik  het,  dat  daarvoor  de  aanwezigheid  van  de  uit  de  yoghurt 
afkomstige  melkzuurbacteriën  zelve  in  het  darmkanaal  noodzakelijk 
zou  zijn,  en  wel,  ten  eerste,  omdat  daarin  ook  zonder  het  gebruik 
van  yoghurt  of  andere  verzuurde  melkpreparaten  reeds  melkzum-- 
fermenten  van  verschillende  soorten  voorkomen,  en  ten  tweede,  omdat  de 
voorwaarden  van  melkzuurvorming  door  de  aktieve  melkzuurfermenten 
in  het  darmkanaal  ontbreken,  of  ten  minste  zeer  ongunstig  moeten 
wezen. 
Wat  het  eerste  punt  betreft  kan  ik  op  de  volgende  proeven  wijzen. 
Indien  steriele  melk  met  faeces  van  verschillende  afkomst  (mensch, 
rund)  geïnfekteerd  en  behandeld  wordt  als  vroeger  is  beschreven 
voor  de  elektieve  kuituur  van  Lactococcus,  dus  bij  luchtafsluiting  en  bij 
temperatuur  tusschen  23°  en  26°  C.  aan  herhaald  overenten  wordt 
onderworpen,  dan  verkrijgt  men  inderdaad  het  genoemde  mikroben 
b Quelques  remarques  sur  Ie  lait  aigri.  Rémy,  Paris,  1907.  Metchnikoff  geeft  in  deze 
brochure  wel  allerlei  beweringen  maar  geen  afdoende  proeven.  Bovendien  is  zijn 
bacteriologische  uiteenzetting  op  pag.  26  onduidelijk  en  zonderling.  Ook  het  uitvoe- 
rige en  interessante  werk  van  Di-.  A.  Gombe,  L’autointoxication  intestinale,  Paris, 
1907,  is  uit  een  mikrobiologisch  oogpunt  niet  geheel  overtuigend. 
