( 906  ) 
met  een  eenvoudig  pathologisch,  doch  eerder  met  een,  bij  tal  van 
omstandigheden  optredend  physiologisch  verschijnsel,  niet  met  een 
enkelvoudige  afwijking  van  doorzichtige  genese,  doch  eerder  met 
eene  universeele  in  alle  gewervelde  dieren  (volgens  in  het  physiolo- 
gisch laboratorium  te  Utrecht  onlangs  opgedane  ervaringen  ook  in 
weekdieren)  onder  ongewone  verhoudingen  optredende  abnorme  functie 
van  de  hartspier,  welke  het  Avellicht  mogelijk  maakt,  dat,  niettegen- 
staande die  verhoudingen,  toch  nog  een  rhythmisch  contraheeren 
van  de  ventrikelspier  mogelijk  blijft.  Dat  deze  functie  zeer  in  het 
bijzonder,  ja,  misschien  uitsluitend,  in  den  voor  de  circulatie  zoo 
onvergelijkelijk  meer  beteekenenden  ventrikel  tot  onhvikkeling  kwam, 
treedt  van  dit  gezichtspünt  uit  in  een  ander  licht. 
In  den  loop  van  een  onderzoek  naar  den  invloed  van  verschillende 
chemica  ten  aanzien  van  de  zenuwAverking  op  den  hartslag,  bleek 
het,  dat  er  een  digitalis-preparaat  bestaat  (digitalis  dyalisata),  dat 
— in  afwijking  van  andere  — in  de  bloedbaan  gebracht,  de  eigen- 
schap bezit,  binnen  korten  tijd  sterke  en  blijvende  veranderingen  te 
brengen  in  het  normale  beloop  van  de  peristaltische  contractie-golf. 
In  zulk  een  vergiftigingsproef  kan  men  2 tijdperken  onderscheiden, 
nl.  lo.  het  tijdperk  van  normale  harts werking,  Avelke  zich  nog 
voortzet  geruimen  lijd  (10 — 15  minuten)  na  de  injectie  ( — tenzij 
toevallig  de  injectie  intra-veneus  geschiedde  — ),  2o.  een,  bij  sterke 
intoxicatie  slechts  kortdurend,  tijdperk  van  verlangzaamden  hartslag, 
Avelke  vrij  spoedig,  na  steeds  grooter  Avordende  onderbrekingen  tot 
blijvenden  stilstand  van  het  bloeddoorstroomde  hart  in  diastole  voert. 
Gedurende  het  overgangsstadium  tusschen  de  2 zooeven  genoemde 
tijdperken  Avorden  vrij  regelmatig  hartcurven  gevonden  (vooral,  gelijk 
is  gebleken,  indien  op  gezette  tijden  directe  v^agusprikkeling  Avordt 
aangeAvend  b),  welke  licht  kunnen  Averpen,  te  zamen  en  in  verband 
met  vergelijkbare  curven  van  het,  tengevolge  van  bloedverlies,  afster- 
vend hart,  op  de  wijze  van  ontstaan  van  ééne  der  minstens  vier 
varianten  van  pulsus  alternans,  Avelke  naar  mijne  meening,  althans 
in  de  physio-pathologie  van  het  kikkerhart,  moeten  AVorden  onder- 
scheiden.^) Wat  de  andere  3 vormen  van  p.a.  betreft,  zoo  meen  ik, 
1)  Vergel.  Böhm.  Pflüger’s  Arcli.  1872;  Mackenzte.  British  meclical  Journal  1905. 
Blz.  703  en  Rihl.  Pflücher’s  Arch.  Bd.  114.  1906.  Blz.  545. 
2)  Wat  betreft  de  vergelijkbaarheid  van  door  anderen  beschreven  curven  met  de 
hier  afgedrukte,  zoo  vvil  ik  erop  drukken,  dat  — volgens  de  in  de  hartphysiologie 
gevolgde  gewoonte  — de  periodenduur  gemeten  wordt  door  den  afstand  te  be- 
palen tusschen  de  voelpunten  der  opgaande  curven-lijnen,  nimmer  tusschen  de 
toppen  der  verheffingen. 
