( 911  ) 
Vs  zou  optreden,  welke  gevolgd  werd  door  een  niet  geheel  coin- 
pensatorische  pauze,  zoo  wordt  deze  opvatting  nauwelijks  aanneem- 
baar, indien  wij  letten  op  de  stelselmatige  wijze,  waarop  deze  p.  a. 
als  het  ware  wordt  voorbereid  door  de  2 abnormale,  aan  de  zeer 
zwakke  Ag  voorafgaande  kamercontracties.  Daar  nu  dit  veranderd  zijn 
der  2 voorafgaande  contracties  geregeld  plaats  grijpt,  althans  voor 
zoover  in  mijn  curven  materiaal  dergelijke  gevallen  zijn  aan  te  treffen, 
meen  ik,  dat  de  andere  interpretatie  buitengemeen  aan  waarschijn- 
lijkheid wint.  Deze  opvatting  is  derhalve  de  volgende;  onder  invloed 
van  het  digitalis-preparaat  is  het  geleidingsvermogen  binnen  den  ven- 
trikel niet  onbelangrijk  gereduceerd.  In  de  eerste,  slechts  weinig 
verzwakte,  1%  kon  tengevolge  dezer  geleidingsstoornis  slechts  een  deel 
van  de  kamermuskulatuur  tot  samentrekken  komen.  In  de  daarop- 
volgende kamercontractie  echter  verbreidt  de  contractie-golf  zich  ook, 
zij  het  ook  langzamer  dan  normaliter  (vandaar  de  gerekte  vorm)  over 
de  geheele  karner-muskulatuur.  Daar  echter  de  geleiding  door  de 
hartspier  naar  alle  zijden,  volgens  de  moderne,  door  Gaskell  en 
En'GELMAnn  uitvoerig  toegelichte  leer,  kan  plaats  grijpen,  vindt  de 
contractiegolf  gedurende  deze  gerekte  Vs  gelegenheid  langs  een  te 
voren  uitgesloten  deel  der  kamer  de  voorkamer  antiperistaltisch 
wederom  te  bereiken.  Daarna  is  een  gedeelte  der  kamermusculatuur 
voldoende  geleidbaar  geworden  en  kan  zich  een  zwakke  Vs  aan  de 
antiperistaltische  voorkamer  contractie  aansluiten. 
Het  is  duidelijk,  dat  bij  het  terugkeeren  van  de  contractiegolf, 
van  A naar  V,  weer  naar  A;  van  A terug  naar  een  ander  beperkt 
deel  van  V;  dan  weer  A,  enz.,  een  in  dit  geval  voorbijgaande,  pulsus 
alternans  ontstaat,  waarbij  de  afstand  tnsschen  begin  der  groote  con- 
tractie en  dat  der  kleine  grooter  is  dan  tnsschen  het  begin  der 
kleine  en  dat  der  groote  contriictie.  Men  kan  onder  de  dialjsata-ex- 
perimenten  deze  gevallen  daaruit  herkennen,  dat  na  een  maximale, 
toxische  dosis  eerst  de  frequentie  buitengemeen  verlangzaamd  werd, 
doch  ten  slotte  weer  een  snellere  frequentie  optrad.  Terwijl  de  vooraf 
regelmatig  pulseerende  sinus  goed  in  de  vena  cava-curve  te  zien  was, 
pleegt  deze,  nadat  de  premortale  polsversnelling  heeft  ingezet,  niet 
meer  duidelijk  merkbaar  te  zijn. 
Wij  treffen  derhalve  hier  een  vorm  van  hartswerking,  die  ten  op- 
zichte van  het  tijdsverloop  dezelfde  eigenaardigheid  vertoont  als  de 
p.  a.,  die  reeds  vroeger  door  schr.  aan  het  slecht  gevoede  kikvorsch- 
hart  werd  beschreven  (loc.  cit.  1902),  doch  waarvan  de  wijze  van 
ontstaan  zeker  een  andere  is. 
Het  eenige  bezwaar,  dat  tegen  deze  interpretatie  kan  worden  in 
het  veld  gevoerd,  is  van  theoretischen  aard. 
61 
Verslagen  der  Afdeeling  Natuurk.  Dl.  XV.  A".  1906/7. 
