56 
sche opbrengst op die wijze slechts zeer gering is en de meerdere 
moeite niet beloont. Om de gevolgen van zijn vernielingswerk inde 
naaste toekomst stoort hij zich niet het minste en laat zich geheel 
en al beheerschen door de vraag naar de meerdere of mindere moeite 
aan zijn arbeid verbonden. Komt de beklimming en aftapping der 
hoornen hem gemakkelijker voor dan het omkappen, dan velt hij niet 
maar beklimt den boom, zooals hij de Kadjai- of Karelhoomen of 
de Getah-Gitan en Ngaril-soorten, die hem de caoutchouc verschaffen. 
Bij den Njatoeh Balam echter wordt aan het vellen naar zijne 
meening minder moeite in den weg gelegd dan aan ’t beklimmen, hij 
ziet dus -niet in waarom hij zich de moeite zou geven dezen af te tappen, 
welke bewerking hem bovendien naar zijne meening niet zooveel 
product in éénmaal oplevert dan na de veiling daaruit kan worden 
verkregen. 
De laatste meening, dat men door aftapping slechts weinig gelah 
zou verkrijgen, vond ik ook in de literatuur vernield. 
Voor zoover ik heb kunnen vinden zijn hieromtrent slechts twee 
proeven bekend geworden en deze wijken wat de uitkomsten betreft, 
nog al belangrijk uiteen. 
Zoo deelt Von Gaffron mede dat een stam die hij veiling 12 katti 
gelah zou opleveren slechts 1 katti zou geven hij aftapping zonder 
veiling. Daarentegen zou de Pangeran Bandahara te Pontianah uit 
eenen in zijn liijzijn gevelden getahhooin van 59 voet hoogte en 5 
voet omtrek 2'7 j 5 katti getah verkregen hebben. Een andere boom 
van 52 voet lioogte en 5 voet omtrek werd niet geveld maar door 
insnijdingen afgetapt hetgeen iVie katti getah gaf. Neemt men in 
aanmerking dat de laatste eenige jaren jonger was en de hoeveelheid 
melksap toeneemt met den leeftijd en den oravang van den lioom dan 
mag men aannemen dat bij aftapping zonder veiling minstens de helft 
zoo niet 73 werd verkregen van de hoeveelheid die een boom van 
gelijken omvang opleverde hij veiling. Volgens de eerste opgaaf ver- 
krijgt men derhalve ’/j^; volgens de laatste Yj a Ys de totaal 
voorhanden zijnde hoeveelheid getah. 
