V o o R R E D E N- 
fecht mag het 200 heeten^dewyl het in de ingewanden der aarde geteelty 
gekoeftert g en voldraagen , daar na , door de vroedheit der menfchen ; 
in hunnen Ichoot , om zoo te ijireeken , gebaart , en eindelyk , om het 
gangbaar te maaken, met de beeltenis der Hooge Overigheit beflempelt 
wordt. Maar wat meld ’er onze Natuuronderzoeker van? k Opfchrift,’t geen 
de Belchryving beantwoordt , (preekt van de vervaiiching van \ gout in 
Indiën , en dat door twee looze vonden , die de lift der Europeërs zelf fthynt 
te overtreffen , doch hier door den Schry ver , ter waarichouwinge , ontdekt 
worden. Maar flux volgt ’er op eene waterproef, van gout en zilver , voor 
de kundiger! , die op den toets dezer metallen afgericht , met de verfchei- 
de toefteilen en uitrekeningen hun voordeel konnen doen. Maar zie verder 
verfcheide wyzen van gout te toetzen , en waarop het hecht , of geen proef 
houdt. Wat Sudjfi voor een metaal is, word hier wydluftig befchreven; 
dan hoe zommige Bergftoffen door den geeft van ’t zout beproeft worden; 
en vervolgens vinden we eene befchryvinge van zeldzaam yzer in Indiën; 
maar meeft van de valfche W onderwerken , die eenen Priefterlyken Ko- 
ning , op den Javaanfchen Ooftkant , met yzere ringen en armbanden 
verricht. Van ft metaal Gans geheeten, vind men hier ook meldinge, 
en daar by eene gilfing des Schry vers omtrent een brok van, een metaal 
Radt , ft geen men wil dat uit de lucht is gevallen. Maar de Donder- 
fteenen worden vervolgens , in hunne veelerlei gedaanten en fatzoen , 
vertoont , en men vind hier over zoo veele bondige redeneeringen , zoo 
wel van den Schry ver , als van den Aantekenaar , dat men ten minften 
van de waarheit, wat zommiger ongeloof hier tegen verzint, moet o-- 
verreedt zyn. De Donderfchopjes , die miftchien hier Donderbeitels 
heeten , worden in ft byzonder verhandelt , waar van verwonderlyke 
dingen voorkomen. 
Doch waar toe ons verder in ft benoemen of aanhaaien van deze Won- 
derftukken der Nature ingelaaten, die beft uit het Boek zelf te zien en 
te kennen zyn, waar heene wy opmerynde Lezer voor ^het ove- 
rige verzenden; en bec hem, kan hy er de lylt der Hoofdltukken 
over nazien. Ondertuftchen hoopen we dit W erk , fchoon het den top van 
volmaaktheit niet heeft bereikt , waar toe geene menfchelyke dingen koo- 
men , echter de goedkenninge der Liefhebberen zal flehaalen , en plaats 
in hunne boekeryen , gelyk het dubbel over verdient , gegunt worden. 
Hier mede wenfehen wy hun allen welvaart, en dat dit Werk tot hun 
zonderling voordeel en vermaak gedye. 
Amfterdam den 
I vanSlagtmaand 
1704. 
F. HALMA. 
T A- 
