I 
I 
2 + 
D’ AMBO INSCHE 
Lth* j » 
Cap. 14 . 
Süldaaten 
gebeeteKt 
En van 
andere 
Heremiten. 
U^aur ge. 
vonden 
worden. 
in haar 
fehaeren. 
welke myns oordeels zoodanige zyn die daar in gegroeit , en met den (laert noch niet 
los zyn, anders kan men ze ook in de hand houden , en wagten tot dat ze haar hooft 
van zelfs uitfteeken , wanneer men ze gauw met de vingers moet aantaften , een weinig 
vaft houden en zoetjes draaijen , maar niet flerk uithaaien, want anders trekt men ze 
van haaren ftaert , die dan in ’t hoorntje blyft , en op nieuw rot. 
Haar naam in’t Latyn is CancelUy Maleits Goeman^ Amboins Oeman. De Franfche 
Rschefort Bewooïiders van de Caribijche Eilanden , gelyk men leeft , Hijï. Antilk Rochefort. lib. i. 
ca^. 4. noemen ze aerdig Soldaaten , dewyl ze geen eigen huis hebben , en over al daar 
ze komen zig meefter maaken. In Languedocq TeJIa Rondolety men noemt ze ook Ber- 
nard /’ Eremite , om dat ze als Kluizenaars omzwérven , en in gehuurde Celletjes 
WO onen. 
Men vind ze op alderlei vlakke ftranden , daar de Zee veelderhande ruigte opfmyt, 
inzonderheit daar eenig aas of uitwerpzels onder loopen ; als het water waft , be^ 
geven ze zich op de naafte klippen , en als ze een menfch zien aankomen , fprin- 
gen ze met een gedruis van boven neêr, en verbergen zich zoo gauw in ’t zand , dat 
men ’er van hondert qualyk een krygen kan. De gevangene kan men noch inde hand, 
noch in de zak by zig draagen > want de warmte gevoelende, kruipen ze ftraks uit het 
huisje, ennypen met de fehaeren, ( zoo hardnekkig vaft houdende het geen zy gevat 
ZwflerK'. hebben) dat ze zich dikwils eer in ftukken laaten trekken , dan loslaaten. Als’erna 
veele mooije drooge dagen een regen komt , kruipen ze ’s nachts in de huizen en 
op de kamers , en maaken aldaar zodanig een gerammel, dat de flapende wakker moeten 
worden , meinende dat ’er Bokken in de kamer zyn» Andere klugtenmeer bedry ven’er de 
Inwoonders mede , als ze dezelve iemant ’s nachts onder ’t hoofdkuflen fteeken , ofin een 
mfpyT^ toegedekte pot onder de kooi ftellen. Tot de koft zyn ze onbequaam , immers in de- 
ze Eilanrlen , dnrli in xj-nnrfrlif fJi/f ^ut.ill leeft men dat ze de Carybanen eeten , 
als mede tot eenig Geneesmiddel gebruiken j want uit de fchaal getrokken , gedoodt en in 
mUdeien, dc Zonüe gclegt , geevou ze eenige olie van zich , die nuttelyk gefmeert word op Gut- 
gebruikt. Frïgidamj of Koude zinkingen. Men gebruikt ze ook zeer gelukkig om dehar- 
In verfebei- digheit en klieren des lichaams te verdryven. In Amboina is het ook beproeft , 
dat de ftaert van deze Cumms geftooten, en pleifters gewys opgebonden, de pynlyke 
fteeken van den viFch Ican Swangi en andere venynige viflehen geneeft. Over haaren 
oorfprong vallen niet minder twiften, dan van de bovengemelde Beurskrabben; want 
Verfcheide sommige oordcelcn dat ze groeijenuit de overblyfzetjes der Alikruiken, die men gekookt, 
en niet wel uitgetrokken heeft, maar het agterfte krulletje hier van met het huisje wegfmyt, 
en dat daarom het agterlyf van ditzt Coemans ook vutt de Slakken overeenkomt. An- 
dere beweeren met beter reden, dat ze zelve voortteelen, om dat ze onder den ftaert 
zoo wel eyers hebben als andere Krabben ; miflehien komen beide deze gevoelens met 
de waarheit overeen , namentlyk dat de eerfte groeijen uit de reliquien van de weg- 
geworpene Slakken , en daar na weder andere voortteelen, die zodanige huizen moe- 
ten zoeken als haare Ouders bewoont hebben. By dit gevoelen zal ik zoo lange bly ven ^ 
tot my de Ervaring wat 'anders heeft geleert, want ik het eenemaal daar voor houde , 
dat een ieder hoorn zyn byzonder Goeman NOonhïQngt , gelyk men uit haare verfchei- 
de gedaante bemerken kan. 
Wederom zyn ’er zommige die ftaande houden , dat zeker flag van deze Goemans zoo 
groot geworden zynde , datze geen bequame huizen meer konnen vinden , voortaan bloot 
hulpen loopen, en eindelyk in Beurskrabben veranderen , ’t welk my ganfeh nietwaarfchy- 
nelyk voorkomt , en dieshalven het boven in’t zelve Hooftdeeelwederlegthebbe. Zy 
gaan niet alleen de leege alikruikjes bewoonen , maar als ze geen hoornt>i’ konnen 
krygen , kruipenze ook in de leege doppen van de vrugt Tarrang » die men Fa- 
ba en Gajtanea Marina noemt : in de leege fehaeren van groote Krabben , en dierge- 
lyken , datze voor haar lyf bequaam vinden , Arifi. Lib, 4. Hf(f* Animal, en 
mis Lib. 7. Gap. noemenze Garcinades, en de laatfte zegt , datze Woot zonder 
fchaal 
de voor. 
vallen. 
gevoelens 
van haar 
vüortko. 
men. 
h\i gebrek 
van hoorns 
in holle 
vrugt en. 
Ook in de 
fehaeren 
düode 
Krabben. 
