/ 
koomen. 
Haar 
Naami 
gen daaY 
"van. 
D’ A M B O I N S C H E 
de de Maan in de Maagd en de Zon in de ViiTchen , is de gewoone tyd van 
het Wawo, doch het gebeurt zomtyds , dat men ze ook wat vroeger vind , te wee- 
ten by de volle Maan , \vanneei' de Zon nog niet in de Viffchen. getreeden is. Zoo 
En warden'kom.t ook niet jaarlvks in gelyke hoeveelheit het Wawo voor den dag : Want 
Wawo tD J ^ o ^ 
geheeten. Wanneer ’er veele warme regens voorgaan , komt net overvloedig , en men kan t 
drie avonden na malkander fcheppcn ; maar wanneer ’er veele drooge en heete da- 
gen voorgaan, komt het weinig en maar eenen avond. Over dag kan men beken- 
nen, of het den zelven avond zal opkomen, want men ziet alsdan by dag zwaar- 
te plekken in ’t Zeewater : Ook heeft men ervaren , dat het jaarlyks zeer hoog wa- 
ter maakt , immers hooger dan dagelykfche vloed is , wanneer het Wawo voort- 
komt. 
gemeen gevoelen is , dat dit gewormte een uitwerpzel is van de voor- 
dezehe iioemdc klippen, zoo wel die bloot daan , als die onder ’t zand verborgen leg- 
gen. Immers daar zoodanige klippen niet zyn , vind men dit Wawo ook niet • 
Het meefte word gevangen in den Amboinfchen Inham , omtrent den rooden 
Berg , in de 3 Liajferfche Eylanden , op Latuhaloij en in Banda , als mede in de 
^olukkos, 
By provifie mag het in ’t Latyn heeten Vermkuli Marini ; de Maleytfche naam is 
onbekent , dewyl ’t milTchien in die Landen niet valt : In ’t gemeen Amboinfch 
ook voor Ternataans houd. Op Hitoe , Melatten , op Leij- 
timor , Laur j in de Uliazzers , Melattonno ^ in Banda, Oele: Dewyl het nu tvveeder- 
lei is 3 naar de twee volle Maanen , zoo wmrd het eerde en eigentlyke genoemt Wawo 
Kitfjil : het andere of groote in de volgende volle Maan Wawo Eezaar. Dq Hitoeêfeii 
onderfcheiden het w^at dipter , en maaken ’er drie foorten van. Het eerde genaamt Ma-^ 
> dit zyn kleene wormtjes als een hoopen draaden aan malkander han- 
•verande- gende , voortkomendc by een volle Maan in Januarius, waanneer de Zon in den Wa- 
terman gaat , dog dewyl dit niet alle Jaaren voor den dag komt , dat het ook weinig 
en kleen is , zoo word het niet vergadert , maar tot fpys voor de viffchen gelaaten. 
De tweede en eigentlyke foorte heet Melatten Tan , dat is Vifch-Melatt'en , als of het 
nu al tot levende vifchjes ofkennelykefchepzels was geworden. De derde heet Melat- 
ten halian, dat is, Duizendbeens Wawo ^ dewyl het alsdan de gedaante van Dui- 
zendbeen bekomen heeft ; dit komt uit in de volgende volle Maan van April , en 
word gehouden voor onbequaam om te eeten. 
Men maakt groot werk in Amboina en Banda van èitWa^vo^ en die daar aangewmnt 
Dienen /o^zyn, maaken ’er eené groote lekkerny van, hoe wel het in het aanfehouwen lelyk 
fchynt ; het w^ord op driederlei manier toebereidt : De eerlle en fmaakelykfte manier 
is , als men het verfch kookt in groene Bamboezen, w^aar toe men neemt het verfche 
Wawo van de eerlle foorte ; laat het zelve in zout water dry ven, en zuivert met eenige 
Hoe hé- Hokjes alle vuiligheit daar af, die in ’t vangen of fcheppen daar onder blyven ; Ipoelt 
reidt •woY- vcrfch w^atci' ter degen af, neemt vervolgens groene bladeren van Sajor Songa^ 
fnyd ze kleen als gekurven Tabacq, doed daar by gerafpteCö/öppwx pit, Zout, Peper, 
en , zoo gy wdlt , Ajuin en Look , mengt alles t’zaamen met de Wawo^ en doet het 
in de Bamboezen , zet die by ’t vuur en laatze kooken. Men eet het niet alleen, maar 
tot Vifch en andere koll, en dan moet men ’t nog eerff doopen in Bocafjan of andere 
fauffe , dan geeft het eenen lekkeren geilen fmaak, als het te vooren maar ter dege 
gezuivert is, van houtjes , kraallleentjes en Hukken van fchulpjes, die onder t Wa- 
En waar wo dryven. By het voornoemde Sajor Songa mag men mengen, of op dezelve manier 
alleen gebruiken , het Sd]0Y Pacu of Bilix Efeuknta ; ook de bladeren van t Boomtje 
ï^ignmn Aquofu?n , in ’t Amboins Aijwaijl , en wegens dit gebruik , het Vaun hauY 
genaamt. De tweede manier is om in te peekeien ; en dit gerchied,als.menhetfchoon 
gêmadvte Wawo^ w^aar van men al ’t water moet laten afloopen dat het fchier droog word , 
in peekei doet , met het fap van Limoen Papeda ^ en zoo w^el toegeilopt bewaart, dus 
^ ' kan 
toe meer. 
