58 D\A M B O I N S C H E 
Deee}p Uit Vilcii €0 Hoorcntjes. Echter om de gelieugenis te hulp te koomen, zullen wy 
zein twaafHoofd-foorten verdcelcn, meteen denLezerwaarfchouwende, zohy on-* 
der ieder foorten zo mmigc vind, die aan gedaante wat veel van malkander verfchillens 
dat daar aan niet gelegen is, onder wafHoofdfluk dat ze (taan. W y noemen ze met eenen 
algemeenen naam Hoörentjcs , Zeehoorcntjes en Zeeflekken , zonder onderfcfieid y 
dewyl wy onze rariteiten meelt uit de Zee haaien , of uit zoodanige plaatfen , daar 
rivieren zich in zee loiTcn. De Maleijers noemen dit gedierte met een algemeene naam 
ineiforf Bia^ De Ja vaner s en andere Maleijers Crang. De Amboneezen enHoeri. De 
tweede orden word in twee Hoofd-foorten verdeelt i waar van de eerfte zoodaanige 
•verdeelt, begrypt, die maar een bultige of verwulfde fchaale hebben , en met de andere zyde 
tegens de klippen zitten, de tweede, dewelke een enkele ongedraay de fchaal , en daar 
DeiPrt aan twee openingen hebben. De derden orden is verdeelt in vyf foorten, dewelke op 
’^ef^k plaats zullen verhaalt werden. 
olmUking de eerfte orden ftaat aan te merken, dat al die geene, die een flek-^vormige , of 
dereerp laug gédraayde gedaante hebben , aan den mond met een dckzel beflooten zyn , dat aan 
het vleefch valt is , het welk zy in ’t kruipen op het hoofd draagen; maar als ze zich in- 
trekken , den mond daar mede zoo dicht toefluiten , dat men niets van het vleefch zien 
kan. Pit dckzel noemen de Maleijers met eenen gemeenen naam Matta , dat is , Ooge 5 
de fpitze of dat deel , het welk aan het hoorentjefpits toeloopt, en onze Natiën voor 
mar die het hooft houden, is by de Maleijers de fleert, gelyk het breedfte deelby hun lieden 
iahefiaat. hoofd,' *t wclk wy voor hct oudcrfte houdeu , daar de mond is; Behalven de twee 
hoorentjes, die het meefte deel aan het hoofd hebben, en die in ’t kruipen voor uit flee- 
ken, hebben zommige noch een of meer fnuiten , die zy door een of meer takken $ 
dewelke van onderen half hol als eengeutezyn , uitfteeken , en hier in hebben zom- 
mige een fcherp Beentje, daar men zich aan verzeeren kan , en waar mede zyzoo’t 
fchynt iets doorbooren konnen Het vleefch van het hoofd is hard kraakbeenig, en 
quaalyk om te eeten, in wiens midde de maage fchuilt, en daar aan de darmen, en 
’t geene men Papaver noemt , zynde een dun zakje , daar in een groenachtige of 
fwartachtigc modder fchuilt , en tot het eeten niet deugt. De darmen krommen zich om 
het hoofd onder denhals, daar ze haaren uitgang hebben, en de vuiligheid uitfmytenJ 
Hefover jge vleefch , dat door de kronkelen des hborens loopt , is geen darm , maar meer 
ÏTaariu vooreenvet te houden, ’t geen ookhet befte is om te eeten. Het ander flag , ’t welk 
lankwerpig van lyf is, met een langen fmallen mond, heeft aan den mond geendekzel 
maar bedekt zich , of met een hard weerig [ callofa ] vleefch , daar aan men zomtyds noch 
een beentje ziet, of kruipende heel naar binnen toe, dat men daar van niets bekennen kan. 
Haar andere Eigenfehappen , dat zommige aan de klippen bloot hangen , zommige over 
fen , en kruipen , zommige in 'het zand zich verborgen houden , zullen, wy by ieder 
haarheu- foorte in ’t byzonder befchryven. 
den, 
lAankr ‘van groeijen dtr Schadl^ijfchen^ 
Hier ftaan aan te merken driederlei Manieren , dewelke alle SchaalvilTchen in het 
fe'Jle^e'n aroeljcn onderhoudcii: Naar de eerfte manier groeijen zommige Schaal viflehen door 
een toezet van nieuwe ftofleaan den mond van de fchaal, [per appofitmem no^a 
^^Kfte ’na- gclyk doen de Muricer en Turbinctta. \r\ de Murexis dit op het klaarfte te zien, 
wiens voörfte deel der fchaal altyd dunder en zuiverder is dan de achterfte deelen. Deze 
N— J ftof word geteeltuit een taaije quyl of flym , die hetdier van zich geeft, enzichfor- 
^..r^«//meert in een dunnen fchaal, aan de opening van den ouden mond , en loopt zoo 
voort tot omtrent een vierde van den omloop, al waar ze dan ruft en eenen nieuwen 
aetanden of getakten mond formeert. De fchaal van den fchynt wel driekantig 
te weezen, zoo dat een ieder toezet f’ eikens een derde van de fchaal formeert. Maar 
de onderfte zyde, daar de mond ftaat, is altyd breeder dan de twee fchuinlTe van den 
rugge. 
