RARITEIT - KAMER. 
1 1 Boek, Ö 3 
IIL H O O F T D E E L. 
Nautilus ttnms: Roma gorita. 
D it is nu deeigentlykeiVii^///»/; dieriwy, tot önderfcheid vati den voorgaan - Gedaaniè 
den , den dunnen of fynen doe genoemt hebben j en den Ouden alleen fchynd 
bekent geweeft te zyn j want hy heeft de rechte gedaante van een galey , met Zk de_ 
een fmalle kiel en twee hooge opgaanden zyden , achter met een kleene krul , xv*iii. ' 
daar de voorgaande fchielyk toeloopt en niet veel draaijingen heeft. Ik heb daar van 
twee foorten bekomen ^ groote en kleene : De groote Nautilus is een hooren van $ tot van ^foori 
7 duimen lang, en vier duimen hoog j doch men vind’er ook van een fpanne lang, 'vegroou 
gemaakt van een enkele dunne fchaal , hebbende de dikte van perkament , 
doorfchynend , fpierwitals papier, zommige ook geelaghtig. De kiel is fchaars een 
halve vinger breed, half rond als een kring, in veele kanten of kerveu gedeelt, van 
dewelke veele plooijen langs de zyden op loopen en fchier alle vergaderen achter by 
het hoofd, daar de krul begint innewaarts te krommen, doch veele loopen onder we« 
gens dood, zoo dat de geheelen hooren vol plooijen is. De kiel tot boven over de 
krul is zwartachtig, alsof zy berookt was, ’t welk zich niet afwaflfchen laat. Dezy« 
den zyn recht , en liaan fchuyns over eind , maakende boven eene opening van 2 en 3 
vingeren breed , en achter by de krul hebben ze een uitlleekende hoek als een oor ; de 
Vifch die daar in woont, heeft merkelyk de gedaante van een Polypus of Veelvoet j Het dier 
te weeten van dat flach , ’t welk ^ri(iot. Bolitma noemt , ganfeh week van vleefch , 
8 baarden verzien, waar van de 6 voorde kort zyn , wit en vol wratten gelyk alle 
Zeekatten, diehyin’t zwemmen als een rooze uitbreid. De twee achterlle zyn noch Heeft 
eens zoo lang, dewelke hy langs de krul achter uitdrekt , in ’t water laat hangen 
daar mede zyn bootje belluurd; want ze zyn rond en glad, maar aan 't einde breed als 
het blad van een riem , zilver ver wig , en aan de kanten ook met wratjes , zoo dal dit boo- 
tjebeftuurd word , gelyk eenfoort van Javaanfehe Sloepen , Tingang genaamt , in ’tge--^^'^^^- 
meynT/«^ï», dewelke met 2 roers belluurd worden. Tuffehen de voorlle baarden heb 
ik geen dun velletje konnen bemerken , gelyk de Schry vers melden van den ' Polypus in 
dcMiddellandfcheZec; wel is waar,d,at dezelve baarden Iteeken in een zak van een vel ge- 
maakt, enaan’t hoofd hangende, ’twelkhyeeniglins uitfpand met de twee hovende 
baarden , doch dat zoude tot het zeilen niet veel helpen* Daarentegen oordeele ik , dat hy 
zyn zeilagie maakt , niet zoo wel met dit velletje, als met het hol van het bootje, ’t welk hy 
met de voor lleeven om hoog licht , laatenden wind daar in blaazen. Wantpien bevind 
dat dezen vifch zeilende het meelle lyf in ’t achterlle bergt , houdende alleen de twee 
voornoemde roers daar buiten om te lluuren ; maar als ’er geen wind is , zoo brengt hy 
alle zyne baardenbuiten, laaiende de voordeeven wederzakken, en dan roeit by. Als 
hy nu eenig gevaar of laage vermerkt , zoo trekt hy al zyn vleefch binnen boord ^raad^er- 
keert den achterdeevenom hoog, dat het bootje water fchept, en gaat zoo te grond ,^5» 
zoo dat men heel dilletjes in den wind naa hem toe moet koomen , en hem met eenZZtkfte 
veerdigheit onderfcheppen , als men de fchaale met vifch en al hebben wil ; dit gebeurd 
zoo zelden, dat de Vidchers het voor een groot geluk achten, als’ereenen vangen, ’t 
welk meed gefchieden moet, als na een onweêr eene groote Itike volgt. Met zy- 
nc pootjes vat hy alderhande houtjes aan, die hy in zee vind, waar mede hy dan gaat 
dry ven. In het hol van het bootje ziet men den wyden loden buik , gelyk aan andere 
Zeekatten, en onder de baarden in dezen buik een wydepyp, w^aar mede hy het wa- 
ter uitpompt, als hy boven komt j op de vlakte des buiksen van den rugge t’zaamen 
een zak uitmaakende , ziet men diergelyke donker bruine Harretjes en plekjes , gelyk 
aan den Polypus, dewelke verfchieten en haar ver we veranderen, Hy legt los in zyne 
fchaal 3 
