66 
D’AMBOINSCHE 
Ah mede 
door Bello- 
mm. 
Gevoe 
ka van 
dezen 
Schryver 
over 
dezelve. 
,,maar die hol en uit de Natuur aan hem niet vaft is ; hy weyd dikmaal omtrent het 
jjland, waarom hy van de baaren op ’t drooge geworpen word , daar hyuit-defc hulp 
«vallende, of gevangen word, of llerft ; dit gedacht is klein, tn At BolitmaQQngQ- 
,, dacht van de Poly^us gelyk. De andere hangt.in de fchulpals een dek, dczegaat’er 
„nimmer uit, maar deekt zomtyts zyneh arm buiten. 
Belionius heeft hem nauwkeurlyk befchreeven, Ue fchulp zeyt hyuit driefiukkente 
heft aan- ( naamently\ uit een kiel en twee boorden , hoewel ze nochtans hikel is ) welkers 
zyden als aan de kiel fchynen vaji gehecht , en ‘veeltyds zoo groot , als wet twee han- 
den kan omvat worden ; zy zyyn alle niet dikker dan een parkament , met langwerpige 
Jlreepen^ aan de randen met kerven gekartelt en rmd afloopenden maar het gat , daar de 
Nautilus door gevoed word , en uit de flchulp kruypt , ^^^groot'<) deZe fchulp is breuk^ 
zaam , melkwit ,, helder en glad , en van geftalte als een rond fchip , want hy vaart 
bovenop de zee t en doet fich met een omgekeerde bolle fchulp op,, om te beter op teduyk- 
ken, en opgereefen zynde keert hy de fchulp weder om, maar tuflchen de armen van den 
Nautilus is een dun vlies , gelyk tuflchen de klaauwen van de platvoeten , en veel dun- 
der , ja als en fpinnekops raach, maar nochtans flerk, daar hy den wind in laat waay en , 
de krullen die hy wéér zyden veel heeft, gebruykt hy voor eenroer, en als hy fchrikt , vult 
hy zyn fchulp met water en finkt t e grond. 
Hier op zeg ik nochmaals, dat ik aan den Ooft fndifchen Nautilus dat dunne vlies-- 
je tudchen de twee voorfte Baarden , het welk At Autheuren dezen vifchtoefchry ven, 
meerendeels gevonden heb, behalven aan eene foorte, die hier naa volgt; alsook dat 
de bovenftaande naam Thalamis Toukdapodius niet kan verdaan worden van den rech- 
ten of dunnen Nautilus , dewelke geene kamertjes heeft , maar van den paarlemoer 
hooren in’t voorgaande hoofdftuk befchreven. Bontius Lib. y Cap. 17, ftelt de Nau- 
tilt onder de Polypos met Plinius, en ’f fir^oen vandefchaalkomtookten naaftenby 
over een met de onzen , echter kan ik niet raaden , wat hy voor een vifch gehandelt 
heeft , waar aan hy de handen zoo verbrand heeft , dat hy met look in water gewreeJ 
ven zynde , heeft moeten geneezen ; want nooit gehoort is dat een Tolypus brande^ 
daarom ik giffe dat daar van eenige woorden moeten uitgelaaten zyn , en dat men zyn 
zeggen van quallen moet verdaan* 
iVaarnee- Anno in Jaiiuarius is een Nautilus gevangen op Hitoe wiens boot lang was 
ZZ^Scbry- 7 duymen, hoog 6 duymen , verfchilde wat in gedaante van de boovenftaande meed 
in de twee achterfte of hovende baarden. Want de zes baarden waaren van ix tot 
14 duymen lang, aan de voorfte helft zeer dun en fmal , de agterfte waaren met zuyg- 
wratten [^Acetabulis'] bezet. De twee achterfte of hovende baarden, (by andere voor 
de twee voorfte gehouden ) waaren veel dikker , achter ruym een vinger dik en met 
zuygwratten bezet, verwiffeld tegens malkander ftaande; de voorfte helft had een dun 
en breed vel of lap, als een omgekeerde Bezaan, te weeten achter zmaller , vanvoo- 
ren breed, waar in hy van’t voorgaande verfchilt : met deze lappen fchynt het, dat 
hy zoo wel roeyt als zeylr, want met de zuygwratten vat hy de kanten van zynboot , 
en'met het breede deel roeyt hy, gelyk ook met de andere baarden, die als dan buiten 
boord leggen ; als hy nu zeylen wil j zoo recht hy de beyde lappen over eynd. Maar 
ik hebbe nooit aan eenige Nautilus konnen bevinden , dat de twee gemelde baarden 
met een dun fcheyd velletje aan malkander zouden gegroeytzyn , gelyk men by deEu- 
IZZlT ropifche Schryvers leeft ; weshalven ik noch by my voorige meening blyf , dat hy 
ftech'ten hct voorfte en holle deel zynes fchips de zeylagie volbrengt. Hy was zoo flym , dat 
als de viffchers met een prauwtje hem vervolgden , dat hy dan naar de rechter , dan 
naar de flinker zyde zyn boot keerde ; weshalven , de vilTchers bemerkende dat hy 
water wilde fcheppen en te gronde gaan , moft ’er een over boord fpringen en met 
zwemmen hem achter haalen.By den hedendaagfchen vermaarden Autheur 5 P hilippus Bo- 
nannus in zyn Boek genaamt Recreatio mentis & oculi N. 13* Clafl. i.part. wordhy 
in ’t Italiaanfch Polpo mofcardino en mofcarolo genaamt , en gezegt ; dat hy dikwyls 
gcvan- 
•ver^ 
'En ver- 
dere be' 
fcryving. 
Hoe hy 
roeyt en 
zeylt. 
Doch 
van ’t Be 
zaantle. 
Bonatt’ 
tiHS ge - 
tuygt, dat 
die in de 
Go f van 
( 
