D’AMBOÏNSCHE 
VIII. HOOFTDEEL. 
Vmhilicus marinus : Matta buUn^ 
Den Utn- 
hilicus 
marinus 
hèfchree- 
•ven en 
vjaarom 
zoo ge^ 
ttaarnt. 
Eerjle 
Joari. 
Zie zyn 
gedaante 
op de plaat 
N, XX. 
letter A. 
" Y 'zullen nu hier by malkander verhaalen alle de dekzels van de voor- 
gaande hoorentjes , by de Maleijers , Matta bulan > dat is , Maans- 
oogen, genaamt; maar in de Europifche boeken hiQiQmQVmbilicusma^ 
rinus , naar de gedaante van een navel , die ze aan de binnenfte of 
platte zyde hebben , waar mede ze tegens ’t vleefch van ’t dier hebben aangezeten , 
en worden verkeerdelyk voor byzondere hoorentjes gehouden. 
I. Het eerfte en grootfte is het dekzel van Aurïs Gïgantum ^ 6> eenhand breed 
in den "Diameter^ gely kende beter een likfteen van marmer of eenenkaiftcen gemaakt, 
dan een deel van een hooren ; aan de binnenfte zyde wel plat , maar de gieren maa- 
ken met haare kanten eenige verhevenheit , voorts met een bruine huid bekleed» die 
daar zeer vaft aanzit ; de buitenfte zyde , als gezegt is , wit en bultig als een linze » 
aan zommige effen , aan de meefte oneffen mereenige vlakke kuilen. Als men het fchild 
in ftukken flaat , bevind men verfcheide dikke huiden over malkander leggen , waar 
uitblykt, dat hetmetter tyd en met laagen aangroeyt. Als het lang op den ftrand legt 
rollen, zoo word de bruine huid afgefcheurt, en zoo glad, dat het een enkelde kai- 
fteen gelykt. 
De fchildjes van de kleine foorten , in ’t zelve hoofddeel befchreeven , komen in 
geene achting , en worden daarom niet getelt. 
De twee-- II. ^mbilicus marinus niger , is het dekzel van de tweede en derde foorte, in ’t 
voorgaande hoofddeel , de fchoonfte van allen , en meeft blinkende , en daarom voor den 
puiat V. eigentlyken Vmhilicus marinus te houden ; doch hy verfchild merkelyk van diosi^mbilt- 
XX, ettér ^ Middellandfche zee vind , want die is wel plat aan de binnen zy- 
de, en met een navel geteikent , maar aan de bultige zyde is hy ingedrukt, met een 
merkelyk kuiltje , ros , of oranje van koleur : daarentegen de onze is , aan dezelve 
zyde , uit den halfronden, plat en effen , m-elt zwart , met groen en ros gemengt, 
zeer glad en blinkende als een Offen oog, hebbende de grootte van een dukaat of min- 
der. 
De derde 1 1 h TimbiUcus grunulatus , is het dekzel van de eerfte en derde kleine foorte , in ver- 
fonrt.^ ^ re 2 _oo mooi niet als de voorgaande , en daarom onder geene rariteiten gerekent. De 
■^l\iaat eerfte is aan de binnenfte zyde ook niet recht zwart , maar fcheef enkuilachtig, aan de 
letter D. g^jre^fte vuilwit , zonder glans en korreligheid. De andere mindere foorten wordenhier 
toe gerekent. 
u^aar die Deze Maans-oogcn vind men op Boero en elders , meer langs de ftrand verftrooyt 
gevonden 2 ,onder haare hoorentjes , en het bruine vel meeft afgefleepen, waar door de misgreep 
"^Hunne koffit, dat mén ze voor byzondere hoorentjes houd ; deze hebben de eigenfehap , dat, 
yXr men ze in een vlak fchoteltje legt, daar azyn of zuir Limoen zap in is, en een 
^ * reis of drie op den bodem omwryft , zoo bewegen ze zich van zelfs , zommige doen 
het ook zonder wryven, maar ftaan ftraks wederom ftil. Die men verfch vandehoo- 
rentjens uitneemt , willen zulks niet ofqualyk doen; waar uit fchynt , dat ze op ftrand 
in de zonne leggende fponsachtig worden ; want alle zoodanige dingen , die zich in 
azyn van zelfs verrotten, moeten fponfachtig IBorofte'] zyn, en eenige ingeflotene lucht 
hebben, die den indringenden azyn zoekt uit te dry ven, en door dien ftryd het lichaam 
En waar beweegt. De Inlanders houden deze Maans-oogenvaii de tweede foortevoor goede oog- 
toe dien- fteenen , waar mede ze de verhitte oogen beitryken , inzonderheit als ze de kleine 
zw’eertjes ( Hordeola) krygen , om dezelve te verdryven; anders hebben onze Chirur- 
gyns ervaaren, dat alle deze fteenen geftooten, en in azyn gediffolveert , dezelvekrag- 
ten 
