-3 3 2 
D’ A M B O I N S C H E 
LXXX. HÖOFTDEEL. 
Amianthus Ambonicus. Batoe Ramboe. 
DeAmi- vaii dcü Ammthus , ’t welk onze Apothekers t’ onrecht Alumenplu^ 
Amboni- P“--4 i^iojwn noemeii , vind men in Ambon op Leytimor ^ inzonderheit in de valleye 
.É riviere way-hau of Eatou gantong y by d’ onze den Alf genaamt, waar 
lAvi.by in men geheele klippen vind van dezen ballaart A?nianthuSs buiten hard en 
xwartgrauwj doch fchilfferig, en als men 2 of 3 van debuitenüe korften afneemt , 
zoo vind menden Aimanthuszls gryze haairen, dog vail aan malkander klevende en 
digÉ^fiLe. met veele zeegroene fchilfFeren op malkanderen leggende , dewelke beter het Talcum 
gelyken, waar voorhy ook in aangezien is ; Hy fplintert ligt, zoo welinhaairt- 
jes als in ichubben , dewelke op de huid een jeuken veroorzaken , gelyk de geftotene 
Amianthus, of Krevelkruid pleegt te doen. Men kanegter metzagtflypengrootehuk- 
jes daar van krygen, dewelke uit den zwartgroenen en gryzen mooi blinken^ ookin 
de lucht harder worden: Doch aan den Amboinfchen is het gryze altydmeeft, en die 
Waar die vccl grocii heeft, gelykt met zyne fchilfFeren beter naar het Uit de voornoem- 
^^ord'^X- revier d’ A?// en der zei ver kind Waynitoe worden veele zoodanige ftukj es een vinger 
■nerfens hun jaiig CU klcindcr uitgedreven , die men dan verÜrooit vind langs den geheelen hoek Oenji- 
penaa'rzge" by d’ otizc gcnaamt de Galghoek , daar ze dan eenen langen tyd in de zon liggende 
^oont. groenigheic verliezen en uit den gryzcu grauw worden, en zulke kleeverige of aan- 
trekkende krachten bekomen, dat ze aan natte lippen gehouden vaftdaar aan kleeven 
en fchier het vel af haaien, als men ze weder aftrekt ; doch een tyd lang in huis bewaart 
vermindert deze aantrekkende kracht allenkskens : Een weinig van dit kleeven word 
men ook gewaar aan die hukken, die men varfch uit de klippen kapt, als men ze eenig® 
dagen in de zonne legt ; dewelke daarenboven ook eenen aardachtigen reuk en fmaak be- 
houden , en als men ze met water op eenen heen wryft , zoo worden ze tot een witachtig 
papje. De geheele hrand van Waynitoe tot voorby Oud AmahoeJJbe heeft verfcheide ri- 
vieren; ook zwartachtige klippen, dewelke brokkelig en fchilfferig , zwartgroen en 
loodverwigzyn, mede naar het aardende , waar in zommigeSinefche bergken-; 
ners my verzekerden loot teheeken, ’t welk door middel van ander loot moehe uytge- 
trokken worden, doch het is tot noch toeniet onderzocht. In de riviere de Oliphant 
haan diergelyke klippen, ook brengt zy voort noch andere Steenen van groen, bruinen 
zwart gemarmert, die men ook voor groene marmer zoude aanzien, zoo ze niet te 
brokkelig waren. Egter vind men zoodanige harde mahive hukken, dat men kleine 
mortieren en fchaaltjes daar van maken kan. 
Diergelyke klippen van bahaart Amianthus en lalcim heugt my gezien te hebben 
in Duitsland, in dat gedeelte van den hetg Melibocus y't welkhetRhyngouw uitmaakt, 
en de hoogte {de Uóhe) genaamt word, omtrent het overoude Stamhuys yznCatzeneL 
kbogeuy wiens vervallenemuuren meeh van dezen Steen gemaakt zynen de gryze oud- 
heit vertoonen, en vier mylen daar van daan het Kaheel Koninkheen; doch alle de- 
ze houd men voor een aart van Leijen of Schilfïerheen. 
De Amboinfehe Amianthus heeft mede grote gelykenis met den Lapis Cononorenfis y 
lykenhZet in ’t Portugeefch ?edra de Cananoor genaamt, by andere voor denLapis Amenus ge- 
Canlnooï houden, dewelke groenachtig is met grys gemengt, doch ’t groene is hier aan het 
meehe, langdraadig en fplinterig, harder dan d’ Amboinfehe, en zoo aardachtig niet . 
van reuk , maar een hoornachtig en met water gewreeven , ’t zelve wit verwende. An- 
dere hukken zyn donkergroen , breedfehilfferig als de Amboinfehe, doch nogal har- 
Wordm der dan Talcum behoort te zyn, anders van den zelfhen reuk en fmaak. Deze Steen 
^ mede- ggheel Indicn vervoert tot eenig medicinaal gebruy k , en men moet hem op 
cy?ieKV09r Rata- 
Word hl 
Duits/and 
mede ge- 
niondeiit 
